Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

kılgı

Sözcükleriñ añlamları, kullanımları ile ilgili tartışmaları içerir.

Ynt: kılgı

İletigönderen Oktay D. » 12 Kas 2018, 11:29

datadeveb yazdı:TDK'ya göre sizin dediğiniz tam tersi biçimde gösteriliyor. Yoksa ben mi yanlış anlıyorum?
teknik -ği
isim Fransızca technique
1. isim Bir sanat, bir bilim, bir meslek dalında kullanılan yöntemlerin hepsi
"Eserin tekniği, sanatını hakkıyla bilen bir şair tarafından yazıldığını belirtmektedir." - A. H. Çelebi
2. Fizik, kimya, matematik vb. bilimlerden elde edilen verileri iş ve yapım alanında uygulama
"Bu yazılarda Türkiye'nin kalkınması için ilim ve tekniğin lüzumuna sık sık işaret edilmiştir." - M. Kaplan
3. sıfat Bu uygulamaya dayanan, bu uygulamaya ilişkin
"Bürokratlaşma bir baskı olayından çok teknik bir olaydır onlara göre." - C. Meriç
4. Yol, beceri, yöntem
"Bu kızın, sanatını hiç olmazsa teknik tarafından bildiğine hükmediyorum." - H. E. Adıvar


pratik -ği
sıfat Fransızca pratique
1. sıfat Kolaylıkla uygulanabilir, kullanışlı
2. isim Kişide bir işi kolaylıkla yapabilme, bir şeyi uygulayabilme deneyimi, becerisi veya eğilimi bulunma
3. Uygulamalı
4. isim Uygulama
5. isim Bir şeyi yapma yöntemi veya biçimi, teamül
6. Sorunlara kolay ve hızlı çözüm bulan
"Çok görmüş halk adamlarına mahsus pratik bir zekâsı vardı." - R. N. Güntekin



Benim dédiğimle aynı. Teknik yöntem démek, pratik yapılabilirlik démek. Yapılabilirlik, elbette yöntemi de dar añlamda kapsayabilir ancak başlı başına başka bir añlamdır (krş: ayrık ile başka) Başka añlam ile ayrık añlam arasında ince bir ayrım var. İki başka añlamıñ kesişimi olabilir anca kesişimi yoksa onlara ayrık añlam dénir. .

Oktay D. yazdı:"teknik" kavramı, bir şeyiñ yapılış yöntemiyle ilgiliyken "pratik" kavramı ise bir şeyiñ doğrudan yapılmasıyla ilgilidir.
  • 1

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8276
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5347

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 12 Kas 2018, 16:20

Açıklamanızı TDK açıklamlarıyla ilk bakışta örtüşmediğini görmüşken şimdi tutarlı görüyorum. Ancak kılgı sözcüğüne yönelik görüşlerim değişmedi.

Bilmek ve etmek sözcüklerinden yararlanarak kılgı sözcüğünün pratik anlamına gelemeyeceğine yönelik yazdıklarım arkaya düşmesin. Kılgı sözcüğüne kim pratik anlamı verdiyse geçmiş ende yaklaşmış ama bir türlü oturmuyor bende.

Kılgı anlam önerisi: bir şeyi yapmaya, gerçekleştirmeye, etmeye yönelik yöntemler bütünü
Kılgın anlam önerisi: en az bir yöntemle kolayca yapılabilir, kullanışlı

Dilerseniz bir deney yapalım. Hem kılgı hem de kılgın sözcüklerinin kullanıldığı tümceler oluşturalım. Bir soru soralım. Birazdan okuyacaklarımızdan hangisi ilk okuduğumuzla aynı şeyi düşündürttü diye. Sonra bu sözcüklerin kullanıldığı yerlere hem pratik sözcüğüyle kullanımını hem de teknik sözcüğüyle oluşturulan türevlerini okuyalım.

Örnek
"Bir oduncu işinin başındaydı. İşini kılgıyla yapıyordu. Kılgın gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."
----
"Bir oduncu işinin başındaydı. İşini pratikle yapıyordu. Pratik bu sözcüğüe kılgı ve kılgın sözcüklerini aynı ende tanımlayan düşünce benim düşüncem değil. gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."

"Bir oduncu içinin başındaydı. İşini teknikle yapıyordu. Pratik gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: kılgı

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 12 Kas 2018, 17:57

"İşini kılgıyla yapıyordu." tümcesi zâten yanlış değil mi? "İşini kılgısal yolla yapıyordu." olmalı. Tümceyi kurarken kılgı için teknik anlamı vermişsiniz. Böyle yaparsanız kılgı sözcüğü tabii ki de pratikten çok teknik anlamına gelecektir. Bu çok yanlış bir şey. Bu arada "kılgın" sözcüğü daha önceden de dediğim gibi bir anlama iyedir. Anlamını değiştirmeniz biraz yanlış oluyor.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1304
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 778

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 12 Kas 2018, 19:14

Sizin dediğiniz doğrultuda yazayım. kılgı yerine kılgısal, kılgın yerine kılgı yazdım.
"Bir oduncu işinin başındaydı. İşini kılgısal yapıyordu. Kılgı gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."
---
"Bir oduncu işinin başındaydı. İşini pratiksel yapıyordu. Pratik gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."
"Bir oduncu işinin başındaydı. İşini tekniksel yapıyordu. Teknik gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."

"İşini kılgıyla yapıyordu."
ile
"İşini kılgısal yapıyordu."
---
"Kılgı gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."
ile
"Kılgın gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."

hangi kulağa daha doğru geliyor?

Bir de siz örnekler kursanız. Tek örnekle bu iş çözülmez ki. Bir yığın oluşturalım görelim. Sonuçta benim anlayış açımdan bir sorun var.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: kılgı

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 12 Kas 2018, 21:15

datadeveb yazdı:Sizin dediğiniz doğrultuda yazayım. kılgı yerine kılgısal, kılgın yerine kılgı yazdım.
"Bir oduncu işinin başındaydı. İşini kılgısal yapıyordu. Kılgı gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."
---
"Bir oduncu işinin başındaydı. İşini pratiksel yapıyordu. Pratik gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."
"Bir oduncu işinin başındaydı. İşini tekniksel yapıyordu. Teknik gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz."


"İşini pratiksel/pratik yapıyordu." diye bir tümce Türkçenin yapısına aykırıdır. Ayrıca kılgısal "pratiksel" demek değil "pratik" demektir. Pratik sözcüğü kullanıldığı yere göre hem ad hem de önad olur. Bu iğrenç olay çoğu Fransızca devşirmesi sözcükte karşımıza gelir.

Birkaç örnek:

"Ödevimi yarına yetiştirebilmek için çok kılgısal davranmalıyım."
"Bu iş yalnızca bakmayı değil, ama kılgısal usun ve istencin ve duyuncun gözleriyle bakmayı gerektirir."
"Şimdi size bu matematik sorusunun kılgısal yolunu göstereceğim."
"İşin kılgısını bilen çok uğraşmaz."
  • 5

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1304
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 778

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 13 Kas 2018, 02:29

Benim verdiğim örneğin olup olmadığına girmeden sizin verdiğiniz örneklerle yapalım

"Ödevimi yarına yetiştirebilmek için çok kılgın davranmalıyım."
"Bu iş yalnızca bakmayı değil, ama kılgın usun ve istencin ve duyuncun gözleriyle bakmayı gerektirir."
"Şimdi size bu matematik sorusunun kılgın yolunu göstereceğim."
"İşin kılgınını / kılgın yönünü bilen çok uğraşmaz."

Yalnızca kılgın sözcüğü ile tüm kurduğunuz tümceleri karşıladım. Yoksa olmadı mı?

İşin kılgını nedir? (işin kılınabilir duruma getirilmiş biçimi yani pratiği nedir?)

Benim oluşturduğum örnekte kılgın sözcüğünü kullanacağım yalnıca.
"Bir oduncu işinin başındaydı. İşini kılgın yapıyordu. Kılgın gibi görünen işi başka biri yapsa böyle yapamaz." (ardını getiriyorum) "Kılgınlaştırabilmek için güzel kılgıları olması gerekir. İşe yaramayan her kılgı işin kılgınlığını bozar."

Son kurduğum tümcede kılgın, sözcüğüne de kılgı sözcüğüne de pratik diyeyim.

"Pratikleştirebilmek için güzel pratikleri olması gerekir. İşe yaramayan her pratik işin pratikliğini bozar."

Bir de teknik ve pratik karşılıklarıyla kullanayım.
"Pratikleştirebilmek için güzel teknikleri olması gerekir. İşe yaramayan her teknik işin pratikliğini bozar."

Bilgi ve bilgin sözcüklerini deneyeyim. Burada anlam otursun diye iş değil kişi üzerine kuracağım.
"Bilginleştirebilmek için güzel bilgileri olması gerekir. İşe yaramayan her bilgi kişinin bilginliğini bozar."

Kılgın sözcüğüne verilen pratik anlamını nitekim değiştirmedim hiç. Kılgıda sıkıntı yaşıyorum ve bana göre teknik anlamı oturuyor. Ayrıca kılgıç sözcüğüne de teknisyen anlamını yükleyebiliyorum.

Daha önümde şu türetimler var.

kılga, kılgalık, kılgınlık, kılgaç, kılı, kılım, kılış, kılıştırmak, kılışım, kıldırım, kıldıraç, kılız, kılınç, kılıç, kılıtım, kılıntı, kılışkan, kılıngan ...
  • -5

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: kılgı

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 13 Kas 2018, 19:49

datadeveb yazdı:Benim verdiğim örneğin olup olmadığına girmeden sizin verdiğiniz örneklerle yapalım

"Ödevimi yarına yetiştirebilmek için çok kılgın davranmalıyım."
"Bu iş yalnızca bakmayı değil, ama kılgın usun ve istencin ve duyuncun gözleriyle bakmayı gerektirir."
"Şimdi size bu matematik sorusunun kılgın yolunu göstereceğim."
"İşin kılgınını / kılgın yönünü bilen çok uğraşmaz."


Kılgın sözcüğü kılgısal yerine kullanılamaz diyorum, yine yanlış örnek yazıyorsunuz. Kılgın, kılgısal demek değildir. Kılgın sözcüğünün zâten bir anlamı var, o da: "kılgı olarak uygulanabilen"


datadeveb yazdı:Yalnızca kılgın sözcüğü ile tüm kurduğunuz tümceleri karşıladım. Yoksa olmadı mı?

İşin kılgını nedir? (işin kılınabilir duruma getirilmiş biçimi yani pratiği nedir?)


İşin kılgısı olur, "kılgını" olmaz. Ya da olsa olsa "kılgısal yol"u olur.


datadeveb yazdı:Kılgın sözcüğüne verilen pratik anlamını nitekim değiştirmedim hiç. Kılgıda sıkıntı yaşıyorum ve bana göre teknik anlamı oturuyor. Ayrıca kılgıç sözcüğüne de teknisyen anlamını yükleyebiliyorum.


Teknik yerine kılgı desek (ki dememiz aşırı yanlış olur) belki teknisyen yerine kılman diyebiliriz.



datadeveb yazdı:Daha önümde şu türetimler var.

kılga, kılgalık, kılgınlık, kılgaç, kılı, kılım, kılış, kılıştırmak, kılışım, kıldırım, kıldıraç, kılız, kılınç, kılıç, kılıtım, kılıntı, kılışkan, kılıngan ...


Bu sözcüklere de anlam yüklersek iyi olur. Pratik ile ilgili bir sürü sözcüğümüz olur. Teknik yerine belki kılışım diyebiliriz. Ya da kılıntı. "Kılız" sözcüğü yanlış türetim oluyor bu arada sanırım. -Xz diye bir yapım ekini ilk kez görüyorum.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1304
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 778

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 13 Kas 2018, 20:48

kılgı ve kılgın ikilisini diğer sözcüklerle gözlemleyelim. Bazı ikililer bugüne dek hiç anlam verilmemiş olabilir. Bunlarında anlamının neler olabileceğini düşünerek gözlemleyebiliriz.

-mek-gı eki-gın eki
kılmakkılgıkılgın
salmaksalgısalgın
sarmaksargısargın
yanmakyangıyangın
bilmekbilgibilgin
örmekörgüörgün
almakalgıalgın
vurmakvurguvurgun
vermekvergivergin
germekgergigergin
dermekdergidergin
sormaksorgusorgun
etmeketkietkin
seçmekseçkiseçkin


Bu daha da uzayıp gidecektir. Kılgın sözcüğünü düşünürken kılgı düşünülmez. Kılmak eylemi düşünülür. Yani buradan verilecek tanım "kılma durumu gerçekleşen" gibi bir anlama değer. "kılgı" da bu anlam doğrultusunda bir yöntem anlamı kazanır. Etkin sözcüğünü tanımlarken siz "etki olarak ........" gibi bir anlam mı yüklersiniz?

-gı ile -gın kökün anlamından doğan türemiş iki anlamdır. Kardeş gibidirler. Ancak biri diğerinin çocuğu değildir. Ben böyle anlıyorum.

Yani sözlükte zaten anlamı var gibi açıklamalar beni kesmiyor. Gelen eklerden dolayı anladığım anlam bir türlü pratik anlamına oturtamıyorum. Şu pratik ve teknik anlamlarından kendimizi yalıtarak kılmak eylemi ve eklerin kattığı anlamlarla neler olduğunu düşünelim. Kılgı üzerinde gereğince değindim. Anladığımı şu an aktaramadığım için bir ortak noktada buluşamayacağız gibi. Geçecek en içinde öklere pratik anlamı gelmiyorken o anlam bir biçimde dönüşecektir.

Şimdilik bu tartışmaya ara verip kılmak köküne tüm ekleri getirelim ve anlamlarının neler olabileciğine yönelik çalışalım. Kılmak güzel bir sözcük.
  • 3

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: kılgı

İletigönderen datadeveb » 03 Oca 2019, 15:16

DLT'de gördüğüm bilgiye göre

kılga
pratik

kılgan
çok kılan, çok yapan, pratikli

kılgı
bu durumda teknik kavramı kılgıya kalıyor


irdeleyebiliriz.

Kılga bir tür uzman da olabilir... Bilge sözcüğünü düşünün.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Önceki

Dön Añlam Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'