Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

en - enit

Henüz hiçbir sözcükle karşılanmamış, karşılığı başka dillerde veya Türkçede olmayan kavramlar için karşılık bulduğumuz bölüm

en - enit

İletigönderen datadeveb » 15 Kas 2018, 18:02

Yakın geçmişte en sözcüğüne yönelik ökümde bir algı oluşmuştu. En sözcüğü bilinen anlamlarıyla sözlüklerde şöyle belirtilir.

TDK güncel türkçe sözlük
en (I)
isim
1. isim Bir yüzeyde boy sayılan iki kenar arasındaki uzaklık, genişlik, boy, uzunluk karşıtı
"Kumaşın eni. Yolun eni. Kâğıdın eni."
en (II)
isim halk ağzında
1. isim Hayvanlara veya eşyaya vurulan damga, işaret
en (III)
zarf
1. zarf Başına geldiği sıfatların üstün derecede olduğunu gösteren kelime
"En iyi adamını yollamış buraya." - A. Ümit


Algıladığım kavram zaman kavramıydı. Zaman kavramı bilindiği üzere soyut bir kavramdır. Bir süredir en sözcüğünü zaman yerine kullanıyordum. Bu konuda algım biraz daha gelişti. Bir türetim daha yaptım. Enit. Bu türetimin nedeni en sözcüğünün birkaç yerde zaman ile genişlik kavramının kusursuz bir ikilime neden olmasıydı. Bu nedenle sözcüğü türettip geliştirdim.

Öncelikle zaman somutların oluşturduğu soyut bir genişliktir. Zamanın bir konumu ve konumcukları bulunur. İçinde öksel olarak gezilebilir. Bu konuyla ilgili dilerseniz üzerinde daha da durabiliriz. Bu anlam çekişmesini bitirmek için en sözcüğüne yönelik gösterdiğim zaman anlamını enit sözcüğüne taşımayı düşünüyorum.

Eski kullanım denemem
öñeri en
zaman

Yeni kullanım denemem
öñeri enit
zaman


Örnekler:
"Enitsiz konuşursan gülünç duruma düşersin."
"Enit soyut bir kavramdır. Yaşamadıkça anlayamazsın."
"Uyku düzenin bozulduğunda gün ve enit algın bozulacaktır."
"Şimdi eniti değil. Sonra yapalım."

Enit anlam önerisi:
1- zaman
2- soyut olan genişlik bölgesi
3- soyut yer, soyut yerlik
...
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2158
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 900

Ynt: en - enit

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 15 Kas 2018, 18:41

-Xt yapım eki yalnızca eylemlere gelir.

Geçit, kesit, umut vb.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini

OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1615
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 1009

Ynt: en - enit

İletigönderen datadeveb » 15 Kas 2018, 18:48

boyut nasıl türedi?
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2158
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 900

Ynt: en - enit

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 15 Kas 2018, 19:28

boyut
YTü: [ Geometri Terimleri, 1937]
Cisimde üç 'boyut' yahut 'direget' vardır: Uzunluk, genişlik ve yükseklik.
< TTü boy +Ut

→ boy

Not: Atatürk'ün türettiği kelimelerdendir. Osm buˁd > buut sözcüğünden çağrışım yoluyla türetildiği açıktır.

Benzer sözcükler: boyutlandırmak, boyutlu
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini

OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1615
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 1009

İletiThis post was deleted by TürkçeSözlük78 on 15 Kas 2018, 19:29.
Gérekçe: ileti y

Ynt: en - enit

İletigönderen datadeveb » 15 Kas 2018, 19:35

Konumuz yapım ekleri.

Addan ad yapan yapım ekleri

-ıt: yaş-ıt

Bu doğrultuda enit türetimi doğrudur.
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2158
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 900

Ynt: en - enit

İletigönderen bensay » 15 Kas 2018, 19:46

"enit" ile zaman kavramına biraz daha yaklaşılmış geldi bana, "en" kesinlikle uymuyordu bana göre, öte yandan "enit" "rekor" çağrışımı da yapıyor sanola sanki
  • 3

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: en - enit

İletigönderen datadeveb » 15 Kas 2018, 20:03

Boyut sözcüğü nasıl tek anlamda kullanılmıyorsa enit sözcüğü de yalnızca zaman anlamında kullanılacağını beklemiyorum.

Rekor anlamına gelince. Sanırım siz ermek > eri > erit sözcüğünden dolayı öyle sezdiniz. Böyle sanmanızın arkasında ses anlam ilişkisi yatar. Bilinçsizce hepimiz yapıyoruz bunu. Örneğin makine sözcüğü. Mek, mak sesinden dolayı bize türkçeymiş gibi geldiği bile oluyordur.
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2158
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 900

Ynt: en - enit

İletigönderen bensay » 15 Kas 2018, 20:32

yok, er- ile ilgisi yoktu aldığım çağrışımın yerliktaş, "en" sözcüğünün önadlarda en üstünlük tanımlamasında kullanılıyor olması (çok, daha çok, en çok gibi) ile "en" sözcüğünün "ülkemizin enleri, benim enlerim" gibi kullanımları bulunuyor olmasındandır.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: en - enit

İletigönderen datadeveb » 15 Kas 2018, 20:39

Oy... güzel... Yazdıklarınızı okuyunca enek sözcüğünü türettim. Sanırım bu rekor sözcüğüne yönelik türetilmiş güzel bir karşılık olur. Algılamama göre "en durumda olan" anlamı veriyor. Sizce de uygunsa rekor sözcüğüne yönelik önerelim bunu.
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2158
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 900

Ynt: en - enit

İletigönderen bensay » 15 Kas 2018, 21:08

"enek" deyince enenmiş, iğdiş edilmiş çağrışımı alınıyor öncelikle, pek doğal olarak bu belirttiğim anlamda enek diye bir sözcük var olduğundan bu çağrışımın önüne geçebilmek, rekor anlamında yeni bir çağrışım yaratabilmek kolay gözükmüyor yerliktaş, bir ara "enlik" sözcüğünü denemiştim, hangi bağlamda türetildiğini açıkladığımda esemeli mantıklı , güzel bulunuyordu, ancak açıklama yapmadan önce neyin karşılığı olabileceğini sorduğumda "rekor" diyen tek bir kimse bile hiç kimse çıkmamıştı
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: en - enit

İletigönderen datadeveb » 15 Kas 2018, 21:43

Enek sözcüğünü gündelik yaşamımda duymadığım için bende öyle anlam çağrıştırmadı. Ancak iğdiş sözcüğünün ne anlama geldiğini okuyunca rekor sözcüğüne uyumlu buldum. Biraz aynalanmış anlamla bakmalısınız.

Benim sözcüğü türetirken düşündüğüm olay şöyledi.
en > ene (-e doğru yönelmek) > enek (en olmuş olmak)

Sizin söylediğiniz biçimde bir anlayışı da göz önüne alıyorum ve anlamlandırmayı şöyle tanımlıyorum.
Üstünlüğü elden bırakmayan kişi karşısında "enek kırmak" doruktaki kişinin, şeyin en önde olmasını ezmek anlamına gelir. Artık enenmiştir. (elenmek dışarı atılmak iken enenmek geriye düşmek düşürülmek arkada bırakılmak gibi anlaşılabilir) :)

Örnek
"Yarışmacı koşuyor. En hızlısı olmaya doğru hızla gidiyor. Enit eneği kıracak. İşte! Doruğa ulaşıp enek kırdı! Bugüne dek eneği elinde bulunduran yılların koşucusunu enedi."

Yumuşak bir anlamda değil ama düşününce güzel oldu.

Rekoru kırılan kişinin yüzü burulur ya. İşte o durumu yaşattığı için "yılların koşucusunu enedi" diyebiliriz. Yüzünü buruşturttu. Tattığı başarı duygusu çöktü.

Güzel oldu ya. Sevdim ben. :D
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2158
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 900

Ynt: en - enit

İletigönderen datadeveb » 18 Kas 2018, 02:10

öñeri enit
zaman

olarak önermiştim. Sırada tarih, saat, gibi sözcükler var.

Yeni düşündüğüm için oturgasını bulamadım.
öñeri sürge
tarih

öñeri sürüt
saat
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2158
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 900

Ynt: en - enit

İletigönderen datadeveb » 18 Kas 2018, 17:27

öñeri enit
zaman

öñeri en
enitin bölünemez en küçük bölümü


"Eniti geldiği en çalışmaya başlarız."
"Eniti geldiği en en hızlısı olduğumuzu onlara göstereceğiz."

ETü: [ Orhun Yazıtları, 735] eŋ ilki togu balıkda süŋüşdüm [en önce Dogukent'te savaştım]


İlk anda Doğukent'te savaştım.
An ilki Doğukent'te savaştım.

Olarak okuduğumuzda bu anlamı yakalayabiliyoruz.
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2158
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 900

Ynt: en - enit

İletigönderen datadeveb » 20 Kas 2018, 21:04

tek ve en sözcükleriyle ad + ad yöntemine göre türettim.

öñeri teken
dakika


Örnek
"Beni bir dakika bekleyebilir misin?"
"Beni bir teken bekleyebilir misin?"

"Bir gün içinde toplam 1440 teken vardır."

Anlam önerisi:
öñeri teken
1- Bir kişice anlaşılabilecek kısa süreli enit/zaman
2- Bir sürütü/saati oluşturan belirlenmiş ardışık 60 eş enitin her biri
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2158
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 900


Dön Yeñi Kavramlar

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

cron
Reputation System ©'