Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

TVT Damgaları

Yazım, söyleyiş kuralları üstüne bilgiler içerir.

TVT Damgaları

İletigönderen Gökbey » 03 Eki 2010, 08:56

Bir ara yérlikte kullandığımız lâtin damgalarını añlatan yazı anıklayalım. Aldığımız eleştirilerden biri; "her üyeniñ kendine özgü sessizi olduğu..." yönüñde.

Kapalı e olsun, geñizcil n olsun, tür tür damgalar kullanıyoruz, bunları bir ölçünleyelim.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1791
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 572

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Beren Oğuz » 03 Eki 2010, 17:21

a
ā
b
c
d
e
ē
é
f
g
ğ
h
ı
i
j
k
l
m
n
ñ
o
ō
ö
p
r
s
ş
t
u
ū
v
y
z
ƶ

Yeterli sanırım. Açarsak:
eñ,
yér,
lāle,
ƶeki gibi...
Ƶ tamgası yeñi usuma geldi; ançıp saçma kalmıyor sanırım. Arapça'dan gelen ð sesleri için kullanılabilir. He dérseniz yok olmaz gerek yok. Boş veriñ gitsin.

Uğrola...
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 7

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Kuşhan » 03 Eki 2010, 17:57

Ç ve Ü'yü unutmuşsun sanırım. J ve Ƶ'ye de bence gerek yok yalnızca yabancı kökenli sözcüklerde kullanıldığı için.
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Beren Oğuz » 03 Eki 2010, 21:08

Bağışlayıñız, unutmuşum ç ulayı ü'yü... :(

Özüñde, ā, ē, ō, ū'ya da gereksinimimiz yok. Türkçe'de kullanılmıyor; ancak kimi oğur kullanmak gerekiyor. Çrñeğin geçenlerde jüri yazmam gerekti; ancak Türkçe karşılık bulamadım ??? (jüri) yazdım... Bundandır usumuzda bulunsun... Tañrı vere kullanmayalım bu sözcükleri onsuz da... :)
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 7

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Kuşhan » 03 Eki 2010, 21:14

J yazarsınız ama abecede bulunması gerekmez. Nasıl X de Y de W da abecemizde yok ama her yerde yazıyoruz onları. Ayrıca Orkun abecesinde bulunan birleşik harflerinde karşılığı da abeceye eklenebilir.
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Beren Oğuz » 03 Eki 2010, 21:18

Ne gibi lt, nç, ny gibi mi?
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 7

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen kavurt » 03 Eki 2010, 21:36

Beren Oğuz yazdı:Bağışlayıñız, unutmuşum ç ulayı ü'yü... :(

Özüñde, ā, ē, ō, ū'ya da gereksinimimiz yok. Türkçe'de kullanılmıyor; ancak kimi oğur kullanmak gerekiyor. Çrñeğin geçenlerde jüri yazmam gerekti; ancak Türkçe karşılık bulamadım ??? (jüri) yazdım... Bundandır usumuzda bulunsun... Tañrı vere kullanmayalım bu sözcükleri onsuz da... :)


bence de yalnız türkçenin sesleri bulunsa yeterli. yertinçteki her sese karşılık bulundurmamız olanaksız öğseyin.
  • 0

Akkız Sözlüğü
http://akpurcek.blogspot.ca
Üyelik görseli
kavurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 379
Katılım: 24 Nis 2010, 19:55
Değerleme: 68

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Beren Oğuz » 03 Eki 2010, 22:20

Doğaldır; bén yalnızca Türkçe'ye yad dillerden geçen sesleri kullanmamız gerekirse diye önerdim. Öyleyse şimdi kullandığımız ābece'niñ yanıñda, Ññ, Éé, Āā, Ēē, Īī, Ōō, Ūū olacak. Bunun için bir düğmelik düzeni anıklamıştım Vindovs içiñ. Bulursam koyarım kolaycana kullanırız...
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 7

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Kuşhan » 03 Eki 2010, 23:08

Beren Oğuz yazdı:Ne gibi lt, nç, ny gibi mi?


Evet bunlar. NG'nin oluyorsa bunlar da olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen kavurt » 03 Eki 2010, 23:33

Beren Oğuz yazdı:Doğaldır; bén yalnızca Türkçe'ye yad dillerden geçen sesleri kullanmamız gerekirse diye önerdim. Öyleyse şimdi kullandığımız ābece'niñ yanıñda, Ññ, Éé, Āā, Ēē, Īī, Ōō, Ūū olacak. Bunun için bir düğmelik düzeni anıklamıştım Vindovs içiñ. Bulursam koyarım kolaycana kullanırız...


türkçeye sokulmuş yad sözcükler, türkçenin seslerini kullanmaz mı öğseyin? gerçekten anlamadığımdan soruyorum: jüri yazmak isteyip de neden yazamadınız? jüri öğseyin jüri yazılmıyor mu?
  • 0

Akkız Sözlüğü
http://akpurcek.blogspot.ca
Üyelik görseli
kavurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 379
Katılım: 24 Nis 2010, 19:55
Değerleme: 68

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Beren Oğuz » 04 Eki 2010, 18:46

Kuşhan yazdı:Evet bunlar. NG'nin oluyorsa bunlar da olabilir.

Daha önce Ortaq Oguzça konusunda Ņņ tamgasını tanıtmıştım. Bunun yapılış ereği şu:
ş sesi /ʃ/ sesini verir.
ç sesi /t͡ʃ/ sesini verir; demesi t ulayı ʃ.
ņ sesi /nt͡ʃ/ sesini verir; demesi n, t ulayı ʃ.

Ayrıca bizim Ññ tamgamız /ŋ/ Türkmence'de Ňň biçiminde. Biz bunu ny içiñ kullanabiliriz.
Öyleyse:
nç içiñ Ņņ;
lt içiñ Ļļ;
ny içiñ Ňň kullanabiliriz.

kavurt yazdı:türkçeye sokulmuş yad sözcükler, türkçenin seslerini kullanmaz mı öğseyin? gerçekten anlamadığımdan soruyorum: jüri yazmak isteyip de neden yazamadınız? jüri öğseyin jüri yazılmıyor mu?

Évet; ançıp ben jüri yazmak istemedim ki... Türkçesini yazmak istedim ondandır "???" ilen boş bıraktım...
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 7

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Oktay D. » 05 Eki 2010, 17:18

Şimdi bazı şeyleri ayıralım. Öncelikle ŋ /nğ/ sesi, Türkçeniŋ birincil (aslî) seslerindendir, bileşik ses de değildir. Oysa /lt/, /nç/, .. gibi sesler birincil değil, bileşiktir. O yüzden onlarıŋ ayrı damgalarla gösterilmesi uygun olmaz. Ayrıca Türkçede (Anadoluda ve Türkmencede) yaşayan uzun ünlüler de birincildir. ikincil sesler de âbecemizde bulunabilir, nitekim bulunuyor da. Ancak bileşik seslere gerek yok.

birincil ünlüler: a, e, é[1], ı, i, o, ö, u, ü, aa, ee, éé[1], ıı, ii, oo, öö, uu, üü.
birincil ünsüzler: b, ç, d, g, ke, ka, le, la, m, n, ŋ, p, r, s, ş, t, y, z.
ikincil ünlüler: ə (aşağıda neden ikincil olduğunu aŋlatıyorum).
ikincil ünsüzler: c<ç, ğ<g, v<b, f<p, h<ka.
yabancı ünlüler: â[2], û[3].
yabancı ünsüzler: j.

Türkiye Türkçesinde bunlarıŋ dışında ses bulunmaz (ağızlara özgü seslere girmiyorum, onlar yöresel etkilerden gelmişlerdir). Burada /j/ sesi dışındakileriŋ tümü Türkçedeki seslerdir. Birincil dediklerim Eski Türkçede olanlardır.

Tartışmaları başlıklar altında toplarsak:
Kapalı /e/: é.
Kapalı /e/ sesi, Türkçedeki birincil seslerdendir[1]. Bu ses kimi ağızlarda daralıp /i/ olur, Anadolu ağızlarında geŋellikle korunur, Trakya ağızlarında /e/ olur (o yüzden yazı dilimizde /e/ olmuştur). Azerbaycan Türkçesinde /e/ olurken, normal /e/ sesleri ise geŋişler ve /ə/ olur.

Açık /e/: ə.
Açık /e/ sesi, Türkçeniŋ ikincil sesidir (soŋradan ortaya çıkmıştır). Azerbaycan Türkçesinde /e/ sesleriniŋ geŋişlemesiyle olur. Türkiye Türkçesinde birkaç yabancı sözcükte ve diğer Türkçelerden alıntı veya ağızlardan derlenen sözcüklerde bulunur. Benim görüşüm, bu ses /e/ sesinden ikincil olarak çıktığı için âbeceye katılmamalıdır. Çünkü Kapalı /e/ sesini eklemekle, Azerbaycan Türkçesindeki sözcüklere bire bir eşleşme sağlamış oluruz[5].

Geŋizcil /n/: ŋ.
Türkçeniŋ birincil seslerindendir. Atatürk'üŋ yaptığı 1928 harf yeŋiliğinde meclis tarafından kurulan komisyon Osmanlıcada bulunan[4] bu sesi yazı diline almama kararı almışlardır.

Geŋizcil /y/: /ny/.
Bu ses, Türkçede /y/ veya /n/ olmuştur. Sesiŋ söylenişi doğrudan /ny/ değildir, şu ânda sadece İspanyollarıŋ söyleyebileceği durumdadır ve bizim gırtlak yapımıza uygunluğu kalmamıştır. Ana Altaycada söz başında bulunan /ny/ sesleri Türkçede bir sözcük dışında /y/ olmuştur (o sözcük ne < Ana Altayca nye-). Sözcük içi /ny/ seslerinden sadece biri farklı bir durumdadır: koyun < Eski Türkçe kony. Gerisi ise söz başı /ny/ ile aynı akıbete uğramıştır. Bu yüzden Türkçemizde /ny/ sesi kalmamıştır.

Bu durumda âbeceye yalŋızca iki damga eklenebilir: Geŋizcil /n/ sesi ile kapalı /e/ sesi. Bu tartışmalarıŋ dışındaki damga önerileri bence gereksizdir ve ayrıca bu gerek olmayışıŋ sağlam nedenleriniŋ olabileceğine yukarıdaki "birincil, ikincil, bileşik" ses tartışısından tahmin edebilirsiŋiz.

Hangi damgalarıŋ ekleneceğine gelince, o konu biraz çetrefilli. Çünkü bizim gibi uçarı düşünenler dışında kimse sıcak bakmamaktadır. Benim deŋeyimlerim gösterdi ki, ñ damgası oldukça tepki toplamakta ve birçok durumda kullanıcıyı engellemektedir (bir keresinde sunumumu yapmama izin vermediler, bir keresinde de bu yüzden kurulan bir fizik topluluğu ikiye bölünüp dağıldı, ...). Nedense ŋ yapınca kimse tepki vermedi. Ancak bu durum, bu iki damgadan hangisini seçeceğimize ilişkin bir ipucu vermez bence. Onuŋ yerine bu işiŋ zorluğunu gösterir. Démeli; bir damga ekleteceksek bunu resmî yollarla sabitlemedikten soŋra hep uçarı bir öneri olarak kalacaktır[6].

Dipçe.
[1] Özünde kapalı /e/ sesiniŋ birincil olmadığına ilişkin görüşler vardır (bkŋz: Talat Tekin, "Makaleler 3", 63). Ancak bu görüş Eski Türkçeden (7.yy) önceki bir dönemde olması nedeniyle, daha çok Ana Altay diliniŋ ikincil sesi olarak sayılır. Ana Altay dilinden Türkçe, Çuvaş Türkçesi, Moğolca, Mançu-Tuŋuzca, Korece ve Japonca dillerine olan ses dönüşümleri için bkŋz: Osman Nedim Tuna, "Türk Dili", Türk Dünyası El Kitabı; Fuat Bozkurt, "Türkleriŋ Dili", 68-85 arası.
[2] İnce okunan /a/ sesi, /a, e/ arası bir ses. Arapça ve Farsça sözcüklerde bulunur.
[3] İnce okunan /u/ sesi, /u, ü/ arası bir ses. Arapça sözcüklerde bulunur.
[4] Osmanlıca âbecesini Farsçadan esinlenir, ancak önceki dönem kullanılan Çağatayca yazı diliniŋ Arap âbecesinden (Uygur Arap yazısı) de etkilenmiştir. Bu yüzden geŋizcil /n/ sesi için kullanılan "nef", "kef-i nûn" olarak bilinen ڭ damgasınıŋ Osmanlıcada 1928'e dak kullanılması doğaldır. Matbaalarda bu damganıŋ yokluğunda bile çoğunlukla iki damga ile (nûn /n/ ve gef /g/ ile) gösterilmiştir.
[5] Azerbaycan Türkçesinde, tüm /ə/ sesleri Türkçedeki /e/ sesine, bunuŋ yanında tüm /e/ sesleri de Türkçedeki /é/ seslerine eşlenir. İstisnâsı yoktur ve kökenleri bu biçimdedir. Örŋek:
Az. yemək = TT yémek
Az. ey = TT iyi < Oğuzca éyü
vb.
[6] O güne kadar engellenmemek ve yaptırımcı tepkiler görmemek için kişisel olarak ŋ damgasını kullanacağım (çünkü dilbiliminde bu damga kullanılır). Böylece kendi çapımda bu sesiŋ gösterimini istediğimi belirtmiş olacağım ve bunu "antipati" toplamadan uygulamış olacağım diye düşündüm. Yoksa benim göŋlümden geçen ñ damgasıdır, yaŋlış aŋlaşılmasın.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 05 Eki 2010, 17:20 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6106

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Kuşhan » 05 Eki 2010, 17:43

Doğru diyorsunuz. NG yazıldığı için bileşik sandım. Öyleyse bileşiklere gerek yok. Yabancı harflere de gerek yok. Abecemizde W yok diye Windows yazamıyor muyuz? Öyleyse J, Â, Û harflerine de gerek yok. Uzun harfler için de kolay bir yol bulunabilirse iyi olacak. Bir de ke/ka ve le/la harflerinin gerekliliğini anlamadım. Bunların arasındaki ayrım ince ve kalın diğer tüm ünsüzlerde de aynı. Ünsüzün yanına gelen ünlünün incelik kalınlığına göre her ünsüzde ufak bir ayrım olur.
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Oktay D. » 05 Eki 2010, 21:45

Onlara harf gerekliliği koymadım, ancak onlar özünde farklı seslerdir. İnce /L/ ile kalın ünlülü bir sözcük okuyuŋ örŋeğin, Arapçada bol vardır: hâl, usûl, ... Bunlardaki şapka aslında L'niŋ incelmesi içindir. Orkun yazıtlarını ilk çözen Vilhelm Tomsen, yazıtlardaki sözcükleriŋ okunuşlarını yazarken iki L simgesi kullanmıştır. Nitekim, ke/ka için de durum aynıdır. Azerbaycanda /ka/ sesi gırtlaksı /ġ/ olmuştur, Türkmenlerde ise normal /g/.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6106

Ynt: TVT Damgaları

İletigönderen Kuşhan » 05 Eki 2010, 22:37

Sonuçta onlar da yalnızca yabancı sözcüklerde kullanılıyor anladığım kadarıyla. Benim görüşüme göre bunlar abece için yeterlidir:

birincil ünlüler: a, e, é, ı, i, o, ö, u, ü, aa, ee, éé, ıı, ii, oo, öö, uu, üü.
birincil ünsüzler: b, ç, d, g, k, l, m, n, ŋ, p, r, s, ş, t, y, z.
ikincil ünsüzler: c<ç, ğ<g, v<b, f<p, h<k.
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Soñraki

Dön Yazım, söyleyiş kuralları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'