Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Eski Türkçe'nin Ekleri

Yazım, söyleyiş kuralları üstüne bilgiler içerir.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen Boraan » 05 Oca 2013, 22:44

,-(I)ş/-(U)ş  eki eski Türkçede olan bir ek, dil devrimiyle de yaygın kullanılmıştır, eylem köklere gelen ad yapıcı bir ektir, dip eylem kökler pek bilinmemektedir.

ul-uş> ulus,  u-ş> us,  i-ş > iş,  e-ş>eş ,  ur-uş (savaş), il-iş (ruhi bağ)  gibi örnekler verilebilir.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen til » 18 Eyl 2015, 21:04

'Burcu'daki fiile gelerek 'bur-' fiilinden 'Burcu' (Râyiha) kelimesini oluşturmuş olan '-cu' eki.

Artık, maalesef sadece kişi adı olarak kullanılıyor.

bur 'Burcu'

bur 'Burun'

Burası 'buram buram' kokuyor.

Dile, oluşturabilecek yeni türetimler, belki, atıyorum, şu gibisinden, ayrıntılık (nüans) kata ve kazandırabilir: taşıyıcı - taşıcı, yazıcı - yazcı, sayıcı - saycı???

Yani burmak'tan burucu değilde burcu olması gibi.

burmak - to scent (İng.), (er)duften (Alm.)
koklamak - to sniff/to smell (İng.), riechen (Alm.)

Burcu - Scent (İng.), Duft (Alm.)
Koku - Smell (İng.), Geruch (Alm.)
  • 0

til
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 18
Katılım: 17 Eyl 2015, 15:39
Değerleme: 10

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen bensay » 18 Eyl 2015, 22:08

Burcu sözcüğünün türemesi eylemlerden eylem türeten -c-(/-cI-/-cA-) eki aracılığıyla burc- (+) -I biçiminde olabilir.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2873
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1445

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen Oktay D. » 18 Eyl 2015, 22:58

burcu sözcüğü, büyük olasılıkla burucu biçiminden büzülmüştür ancak emin değilim.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8311
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5447

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen toorku » 19 Eyl 2015, 06:32

su burun ve burcu konusunda farscadaki "bu" yani koku olayina yani benzerlige bir aciklik getirebilecek var mi
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 924
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1255

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen Oktay D. » 19 Eyl 2015, 14:39

Farsçadaki sözcük, Türkçe buu "buğu, buhar" sözcüğünden gelmiş olabilir mi? Biraz zorlama oldu ama...
  • 1

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8311
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5447

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen bensay » 19 Eyl 2015, 20:59

burcumak
(nsz) hlk. Güzel koku yaymak.

Güncel Türkçe Sözlük

burcumak
Koku çıkarmak.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


Yukarıdaki veri ışığında türeyiş şu olmalı: Bur- (+) -c-/-cI-/-cA- eki >burcu- (+) -g eki >burcug >burcu.
  • 5

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2873
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1445

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen til » 19 Eyl 2015, 21:28

bensay yazdı:
burcumak
(nsz) hlk. Güzel koku yaymak.

Güncel Türkçe Sözlük

burcumak
Koku çıkarmak.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


Yukarıdaki veri ışığında türeyiş şu olmalı: Bur- (+) -c-/-cI-/-cA- eki >burcu- (+) -g eki >burcug >burcu.


Fiil 'bur-' değilde, aslen 'burcu' idi ise, 'burun' kelimeside 'burcun' olması gerekirdi görüşündeyim.
  • 0

til
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 18
Katılım: 17 Eyl 2015, 15:39
Değerleme: 10

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen Oktay D. » 19 Eyl 2015, 21:36

bensay'ıñ demeye çalıştığı; burcu- sözcüğünüñ buram ve burun sözcükleriniñ kökü olan bur- eyleminden -çI-/-çA- eki alarak türediğidir. Yani, burun sözcüğü burcu- sözcüğünden gelmiş olamaz, olsa olsa ikisi aynı bur- köküne dayanır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8311
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5447

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen til » 19 Eyl 2015, 21:52

bensay yazdı:
burcumak
(nsz) hlk. Güzel koku yaymak.

Güncel Türkçe Sözlük

burcumak
Koku çıkarmak.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


Yukarıdaki veri ışığında türeyiş şu olmalı: Bur- (+) -c-/-cI-/-cA- eki >burcu- (+) -g eki >burcug >burcu.


Bazen bazı fiilerin, aynı anda zamir olarak kullanıldığı (zamirleştiği) gözlemlenebilir, mesela 'göç' kelimesi fiil olduğu halde zamir olarakta kullanılır.

'göçmekten' ziyade 'Göç (etmek)'

'Burcu' zamiride, zamanla tam tersini yaşamıştır bence, yani zamir, fiileşmiş.

Yoksa 'Göç' mü, ilkin zamirdide sonradan fiileşip 'göçmek' oldu?
O zaman fiil 'gö-' olması gerek!?.
  • 0

til
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 18
Katılım: 17 Eyl 2015, 15:39
Değerleme: 10

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen til » 19 Eyl 2015, 21:56

Oktay D. yazdı:bensay'ıñ demeye çalıştığı; burcu- sözcüğünüñ buram ve burun sözcükleriniñ kökü olan bur- eyleminden -çI-/-çA- eki alarak türediğidir. Yani, burun sözcüğü burcu- sözcüğünden gelmiş olamaz, olsa olsa ikisi aynı bur- köküne dayanır.


Zaten benim görüşümde, o.
  • 0

til
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 18
Katılım: 17 Eyl 2015, 15:39
Değerleme: 10

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen bensay » 19 Eyl 2015, 22:06

Evet, yaptığım kökenleme burun'a değil, burcu'ya ilişkindi. Burun'un doğrudan bur-'dan geldiği açık.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2873
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1445

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen til » 19 Eyl 2015, 22:08

Oktay D. yazdı:burcu sözcüğü, büyük olasılıkla burucu biçiminden büzülmüştür ancak emin değilim.


O olamaz. Burucu, koklayıcı demek olur öyle.

Fiil 'bur-' ise (benim görüşüm), burucu 'smeller' (İng.) demek olur, 'smell' (Scent)'den ziyade.
  • 0

til
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 18
Katılım: 17 Eyl 2015, 15:39
Değerleme: 10

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen til » 19 Eyl 2015, 22:11

bensay yazdı:Evet, yaptığım kökenleme burun'a değil, burcu'ya ilişkindi. Burun'un doğrudan bur-'dan geldiği açık.


E o zaman "Burcu"nundan 'bur-'dan gelmesi niye açık olmasın ki!?
  • 0

til
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 18
Katılım: 17 Eyl 2015, 15:39
Değerleme: 10

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletigönderen Oktay D. » 19 Eyl 2015, 23:17

til yazdı:Bazen bazı fiilerin, aynı anda zamir olarak kullanıldığı (zamirleştiği) gözlemlenebilir, mesela 'göç' kelimesi fiil olduğu halde zamir olarakta kullanılır.

'göçmekten' ziyade 'Göç (etmek)'

'Burcu' zamiride, zamanla tam tersini yaşamıştır bence, yani zamir, fiileşmiş.

Yoksa 'Göç' mü, ilkin zamirdide sonradan fiileşip 'göçmek' oldu?
O zaman fiil 'gö-' olması gerek!?.


göç- ile göç sözcükleri farklı eklerle birbirine beñzemiş sözcüklerdir. İlk Türkçede hem eylemden eylem yapan -ç- çatı eki hem de eylemden ad yapan -ç eki bulunur. Moğolcada bu ekler sırasıyla -çA- ile -çA biçiminde bulunuyor. İlk Türkçede ve Moğolcada bu ekleriñ -l- ekiyle kullanımı aşırı yaygındır, Moğolcada -lçA- bolca bulunur. Genel Türkçede bu birleşik ekler -ş- ve -ş olmuştur.

Kısaca, göç- eylemi ile göç adı, sırasıyla Eski Türkçedeki köç- ile göç sözcükleri; - "taşımak, hareket etmek" eyleminden farklı eklerle türemiş iki ayrı sözcüktür.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8311
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5447

ÖncekiSoñraki

Dön Yazım, söyleyiş kuralları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'