Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

-ki için bir déñeme

Dil üzerine yaptığıñız araştırmaları, kişisel çalışmaları içerir.

-ki için bir déñeme

İletigönderen Algan Batur » 28 Nis 2020, 02:31

ök / ok diye bir edat var. Ben şimdilik bunu yalnızca "ök" olarak alıyorum.

Şöyle ki = Şöyle ök
Sen ki = Sen ök

İkinci deneme - uş sözcüğü ile

Uş şöyle = Şöyle ki
Uş sen = Sen ki

Fikriniz?
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 26

Ynt: -ki için bir déñeme

İletigönderen ulduzéver » 28 Nis 2020, 04:48

ile ök/ok pekiştirme, vurgu gibi añlamlar katan edâtlar olarak ki bağlacından ayrı şéylerdir.
edâtı zâten bugün teg "dek, gibi" ile birleşip işte olarak yaşamaktadır. Bu edât pekiştirme ile vurgudan ayrı bir de sırflık añlamı katar. Örneğin uş bu "sırf bu, sâdece bu"
Ayrıca uş bu, uş ol, uş öyle, uş imdi dizgiyle işbu, şol (şu), şöyle, şimdi biçimine dönüşmüş durumdadırlar.

Ök/ok ise baya ok › bayak, gelince ök › gelincek gibi örneklerden añlaşıldığı üzere bugün +k diye ekleşmiş biçimde yaşatılabilir. Niyekim ö/o sesi baskın olmayıp ünlüyle biten sözcüklere ulandıkta yiter, ünsüzle biten sözcüklerden soñra da ö/o sesi yérini dar ünlüye vérir.
Déneme olarak benik "işte ben", burak "işte bura" örneklerini mantıklı olarak yapabiliriz.

Bu arada ki bağlacınıñ ÖzTürkçe karşılığı Orta Türkçeden (belki de Eski Uygur döneminden) béri kullanılagelen kim bağlacıdır. Bu yüzden söz éttiğiñiz şöyle ki..., sen ki... sözleri şöyle kim..., sen kim... olur.
  • 5

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 885
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Değerleme: 843

Ynt: -ki için bir déñeme

İletigönderen Algan Batur » 28 Nis 2020, 09:26

kim ile ki aşırı benziyor bir ilgileri var mıdır?
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 26

Ynt: -ki için bir déñeme

İletigönderen ulduzéver » 28 Nis 2020, 15:56

Ki Farsça "Türkçe kimiñ karşılığı" olan soru sözcüğünden gelir. Eski Türkçe dönemindeki özgün eserlerde bu bağlaç bulunmaz nitekim Türkçeniñ tümce yapısıyla pek uygun olmadığını biliyoruz. Ancak Eski Uygurlar Maniheizm dîni üzerine yazılmış Farsça eserleri çévirirken tümce yapısında ister istemez ki bağlacını karşılamaya géreksinmişler, bu yüzden kim soru sözcüğünü bağlaç olarak kullanmışlar. Orta Türkçe Kuran çévirilerinde Arapça tümce yapısınıñ étkisiyle bu bağlacıñ bolca kullanıldığını görebiliriz. Ancak bu kullanım tekçe çévirilere özgü olmayıp başta Kutadgu Bilig olarak yazınsal Türk dilleriniñ özgün yapıtlarında da kullanılmıştır.
  • 5

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 885
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Değerleme: 843

Ynt: -ki için bir déñeme

İletigönderen Algan Batur » 28 Nis 2020, 17:07

Güzel, öyleyse kıvranmama gerek kalmayacak. "kim" sözcüğünü "ki" bağlacı için kullanmayı düşünüyorum.
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 26


Dön Bilimsel araştırmalar, kişisel çalışmalar

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

Reputation System ©'