Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

*bá- (?)

Dil üzerine yaptığıñız araştırmaları, kişisel çalışmaları içerir.

*bá- (?)

İletigönderen Temirbek » 28 Eyl 2010, 09:32

Şöyle bir kökü yeñiden  kurguluyorum (rekonstrükte ediyorum);

*- “yerleşmek” (?)

*- > *bár- “yerleştirmek 2) sığınmak” > bark “yerleşilen yer, ev, hâne 2) kale” => “Ev bark”

*- eyleminin “dönüşlü” çatısı, kullanımda olan barın- “barınmak, sığınmak” olabilir.

Yiñe *- kökünden > bár “yerleşik, 2) mevcut 3) vár, vár olan” aynı kökten gelen bir sözcük olabilir. (?)

Macarcada vár “kale” demek. Çoğu dilde olduğu gibi ikincil olarak “şehir, yerleşim yeri” añlamını kazanmış. Eskiden şehirler sur içine kurulduğu için. Macarca küçültme eki ile > város (okunuşu vaaroş > Tü varoş “kasaba, küçük şehir”) TDK ağızlar sözlüğünde de var “kale” kayıtlı, Türkistan göçmenleri – Malatya denmiş.

Yiñe Eski Türkçede bálık “şehir” demek. Burada yiñe aynı kök söz konusu olabilir; *- > *bál- “yerleşil-mek” (edilgen) > bálık “yerleşilen yer, şehir”

*Eklenti : Macarcada harflerin üzerine konan “çentik” /´/ belgisi, ilgili harfi “uzun” okutur. Ben de bu yazıda aynı yöntemi uyguladım. Arapça, Farsça gibi yád dillerden alıntı olan sözcüklerde uzatma imi olarak /^/ kullanılmakta. Öz Türkçe olup, “uzun sesli” içeren sözcüklerde ise /´/ “çentik” imini kullanabiliriz, kardeş dillerimizden biri olan Macarcada olduğu gibi. Böylelikle Eski Türkçeden diriltme yaparken şapka değil, çentik kullanabiliriz.

Eski Türkçedeki “uzun seslileri” belirtirken de işimize arayabilir, örneğin; at “horse” / át “name” gibi.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1187

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Oktay D. » 28 Eyl 2010, 12:03

Çürüt.
Yazınıŋ daha başında kurgu çürütülür: bar- "varmak" eylemi kısa ünlülü bir sözcük iken bâr "var, mevcut" sözcüğü usun ünlülüdür.

İşiŋ özü.
bar- "varmak" sözcüğü, eskin bir *ba- eyleminiŋ geçişli biçimi gibi görünüyor. Böyle bir kökten gelebilecek eylemler ise bak- "bakmak", bas- "basmak", ban- "banmak", ... Ancak böyle tutarlı bir aŋlam ilişkisi için kandırıcı bir açıklama bulunmamaktadır.

Eklentiye dipçe.
Eğer Macarcadaki uzlaşmayı kullanırsak bu kez de kapalı /e/ sesi için é simgesini kullanamayız (herkesiŋ düğmeliğinde de bu simgeniŋ olduğunu düşünürsek, kapalı /e/ sesi için bu eŋ iyi gösterim olacaktır).
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6039

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Oktay D. » 28 Eyl 2010, 12:09

Bu arada balık "şehir" sözcüğü kısa ünlülü iken bâlık "balık, su canlısı" sözcüğü uzun ünlülüdür. bâlık "su canlısı" ile bâla "küçük canlı, yavru" sözcükleriniŋ kökteş olması olasıdır.

balık "şehir" sözcüğü bar- "varmak", barın- "barınmak, bir yere konuşlanmak" ve bark "barınma yeri" ile ilişkili olabılık (nitekim bu üçünüŋ ilişkili olduğu bilinmektedir).
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6039

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Toygun » 30 Eyl 2010, 16:13

Oktay D. yazdı:Bu arada balık "şehir" sözcüğü kısa ünlülü iken bâlık "balık, su canlısı" sözcüğü uzun ünlülüdür. bâlık "su canlısı" ile bâla "küçük canlı, yavru" sözcükleriniŋ kökteş olması olasıdır.

balık "şehir" sözcüğü bar- "varmak", barın- "barınmak, bir yere konuşlanmak" ve bark "barınma yeri" ile ilişkili olabılık (nitekim bu üçünüŋ ilişkili olduğu bilinmektedir).


Kent anlamındaki balık, balçık ile de kökteş olabilir. Toprak parçası anlamında...
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1336

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Oktay D. » 30 Eyl 2010, 16:31

İkisi de kısa /a/ ile yazılanbalık ile balçık kökteş olmanıŋ ötesinde bir ve aynı da olabilir. Çünkü Ana Türkçe /lç > ş dönüşümünüŋ istisnaları bulunmaktadır.

Karşılaştırıŋ: Ana Türkçe *alça- "aşamak, eşik altında ngeçmek, inmek" sözcüğünden *alçak > Oğuzca aşak "alt" > aşakkı "aşağı, alttaki" olurken bir yandan da alçak "aşağıda, yüksek olmayan" sözcüğü de sesbiçimsel olarak korunmuştur.

Bu yüzden Ana Türkçe *balçık > Ana Türkçe balık olup donarken bir yandan o dönemde balçık korunmuş olabilir. Ancak ikisi de daha fazla değişmemiş olduğundan, bugün olması gereken *başık biçimini göremiyoruz. Bu değişmezliğiŋ nedeni, bunlarıŋ başka bir Altay dilinden de alıntı olabileceği (çünkü diğer Altay dillerinde bu değişimler gözlenmez).
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 30 Eyl 2010, 17:17 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6039

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Beren Oğuz » 03 Eki 2010, 17:09

oba, Aynı kökten değil gibi duruyor; ancak bağlantılı olabilir mi? örneğin bá- yerleşmek, bár yerleşim yeri. O bár > obar > oba
Zorlama oldu sanırım?
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 7

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Oktay D. » 03 Eki 2010, 20:58

oba, toplanma yeridir. öbek ve evet ile kökteş. Moğolca öb- "toplamak", Ana Türkçe *eb-/*em- "tam olmak".
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6039

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Toygun » 03 Eki 2010, 21:13

Oktay D. yazdı:oba, toplanma yeridir. öbek ve evet ile kökteş. Moğolca öb- "toplamak", Ana Türkçe *eb-/*em- "tam olmak".


Moğolca obo yığın demek. Yığılı kutsal taş gibi bir şeydi. O da oradan geliyor sanırım.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1336

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Beren Oğuz » 03 Eki 2010, 21:17

Öyleyse oba, öbek, evet Moğolca mı?
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 7

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Toygun » 03 Eki 2010, 21:18

Beren Oğuz yazdı:Öyleyse oba, öbek, evet Moğolca mı?


Hayır Türkçe... Türkçeden Moğolcaya geçmiş sayısız sözcük var.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1336

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Oktay D. » 03 Eki 2010, 21:33

Moğolca ve Türkçe aynı kökenden gelen dillerdir. Moğolca ve Türkçede 180 000'den fazla ortak sözcük vardır. Ekleriŋ %80'i ortaktır. Zaten öyle olmasaydı Altay dil kuramı kanıtlanamazdı. Aynı türden ortaklıklar Mançu-Tuŋuz, Japon ve Kore dillerinde de var. Bunlarıŋ tümü Ana Altayca dilinden gelmiştir. Mğolca ve Türkçe özellikle daha yakındır çünkü daha geç dönemde ayrışmışlardır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6039

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Beren Oğuz » 03 Eki 2010, 22:25

Añladım, sağ oluñuz...
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 7

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Baturalptürk » 03 Eki 2010, 22:56

Moğolca ile Türkçe'nin kullandıkları ortak kökenli olabilir, ama aynı morfemler değildir. İki dilde de ses, söyleyiş, biçim farklılıkları derindir. Köken ve iskelet yapı dışında benzerlik yok denilebilir.
  • 0

Üyelik görseli
Baturalptürk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 532
Katılım: 15 Eki 2008, 17:47
Konum: Ankara
Değerleme: 74

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Oktay D. » 04 Eki 2010, 01:16

Tabî ki... Yukarıdaki yazılanlarda bunuŋ tersi bir imâ bile yoktu zaten.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6039

Ynt: *bá- (?)

İletigönderen Temirbek » 19 Ara 2010, 16:57

Açıklamalar için teşekkürler Oktay. Zâten iletiniñ başıñda "yeñiden kurguluyorum" demiştim, şahsî görüşümdü yâni. Bu tür çaşılmalarda "uzun ünlü"-"kısa ünlü" meselesine dikkat etmek gerek, bu örnekte bu kısmı atlamışım.

Türkçe ile Moğolca arasındaki farklılık konusunda, Türkiye Türkçesi'ni baz alırsak, evet fark daha fazladır, ancak bir Tıvaca, Hakasça ile durum böyle değildir. Oktay'ın da değindiği gibi eklerin büyük kısmı ortak, meselâ iyelik eki (genitif) aynıdır; Tü çiçek-in > çiçeğin = Mo çeçeg-iyn > çeçegiyn, yer eki (lokatif) aynıdır; Tü çiçek-de > çiçekte = Mo çeçeg-d > çeçegd gibi...

Tabi, "çiçek" Türkçe'den > Moğolca'ya geçen sözcüklerden. Türkçe-Moğolca pekçok ortak fiil köküne, isime, eklere sâhiptir. Ancak bunların dışında alıntı-verinti olan sözcükler de vardır, çiçek bu öbektedir. Türkçe'deki "şölen" < Moğolca şilün "çorba 2) büyük yemek, ziyâfet 3) kutlama yemeği" de buna örnek verilebilir.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1187

Soñraki

Dön Bilimsel araştırmalar, kişisel çalışmalar

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

cron
Reputation System ©'