Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Tıp

Onumsal (tıbbî) kavramları özleştirme çalışmalarını içerir.

Tıp

İletigönderen Toygun » 05 Ağu 2010, 00:15

Cemal Mıhçıoğlunun önerileri şöyledir.

tıbbi : sağlıkbilimsel
tıp : sağlıkbilim
tıpçı : sağlıkbilimci

Burada ise onum denmiş. Fena değil ama tıpta yapılan işlemler sonucunda sayrı kişi onmayabiliyor. :)

Teletıp : uzonum

Adli tıp da türel onum mu olur?

эм (em) tıp (Altayca)
эм ² (em ²) tıp (Şorca))

Bana kalırsa doktor sözcüğüne karşılık bulup yanına -lik eklersek tıp sözcüğünü karşılarız. Nitekim Süreyya Ülker doktora dirger, tıbba dirgerlik demiş.
  • 5

En soñ Toygun tarafından 11 Eki 2010, 16:06 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5285
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1306

Ynt: Tıp

İletigönderen Tözkoparan » 22 Eki 2013, 23:59

tıp gibi üç harfli bir sözcüğün yerine sağlıkbilim diye acımasızca onbir harfli bir sözcüğü sokmaya çalışmak benim gözüme çok çok zor geliyor ulu dostlar. Anlam düzeyinde daha başarılı olsa da kılgı düzeyinde yorucu. Bunu onbir harfli sözcüklere düşman olduğumdan söylemiyorum, "tıp" kavramını karşılama alışkanlığımız üç harf üzerine kurulu olduğu için onbir zor diyorum. Bence yeni karşılık olabildiğince üçe yakın harfte olmalı.


Beni çok cezbettiği için Ülker hocanın kullandığı dirger sözünden yola çıkmak istiyorum. "Tıp" yerine dirgerlik demek kanımca yetersiz bir karşılık. Günümüz Türkçesinde nasıl ki doktorluk ile tıp aynı şey değil, aynen o işte. Birisi bir meslekte olma durumu, ötekisi bir bilim adı. Berikisi o bilime iş hayatını adamış, yıllarca okullar okuyup çalışıp çabalamış bir insan olma durumunu anlatıyor, ötekisi o bilimin araştırmasını, teknolojisini, tarihini, kendisini, hepsini kapsamış. dirgerlik, "tıp" olamaz, dilimizin hatrı için "tıp" olmamalı.


Anladığım kadarıyla dirger sözcüğü "can" anlamındaki dir kökünden geliyor. Tahminimce, bu kökten yola çıkarsak "cana can katan" gibi bir anlamı olabilir belki. Bilmiyorum. Uyduruyorum. Ağır derece uydurukçuyum. Neyse, bu dir kökünü bir kez daha işlemeliyiz bence, böylece halk aklında bir zamanlar mükemmelce oturmuş tıp ile tabip ikilisindeki çağrışım ilişkisini yakalarsak daha kolayca yeni türetimizi (uydurumuzu belki de) içlere sindirtebiliriz. Uzun sözün kısası ben böyle düşünerek dirge'yi uydurdum. Uydurduktan sonra Derleme Sözlüğü'ne baktım, "demet" demekmiş. Size kaldı artık.


Yorumlarınızı esirgemeyiniz, saygılar.


Tözünüzden öperim.
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 356
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 49

Ynt: Tıp

İletigönderen Bi50likdaha » 23 Eki 2013, 01:19

Onum iyi gibi.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 420

Ynt: Tıp

İletigönderen Oktay D. » 23 Eki 2013, 20:34

dirger sözcüğü doğru bir türetim değil.:
Oktay D. yazdı:dir-ge-r biçimindeki sözcük kurallara uymaz:
1) *dir adından geliyorsa[desc=Kaldi ki bunuñ diz bičiminde olmasi gerekir!][·][/desc] addan éylem yapan bir +gA- ekimiz yoktur.
2) Kök *dir- éylemi ise, böyle bir éylemimiz yok.

Eski Türkçede otaçı "otacı, hekim, ot ile iyileştiren" sözcüğü bulunmaktadır, ota- "otamak, ot ile iyileştirmek" sözcüğünden türemiştir, kökü ot "yeşillik, bitki" sözcüğüdür. Eczacı için de emçi veya emçi yomçı dénmektedir[desc=Moǧolcada emči domči][·][/desc], buradaki ém veya ém yom "ilaç" démektir.


"demet" añlamındaki dirge sözcüğü, dér- "derlemek, toplamak" sözcüğünden türemiştir, ağızlarıñ çoğunda görülen bir özellik olarak kapalı /e/ sesi daralmıştır.

sağaltım önerisi de vardı yazışmalıkta.

öğretim sözcüğüyle beñzer bir yapıyla sağratım "tıp" sözcüğünü öneriyorum[desc=8 damga][·][/desc], añlaşılır olduğunu düşünüyorum. Bu durumda öğretmen üzerinden sağratman "tıp uygulayıcısı: doktor/hekim/otacı" sözcüğü de türetilebilir. Özellikle, sağra- "sağlıklı yapma eğiliminde/doğrultusunda olmak" éyleminiñ vérdiği sezgi sanıyorum diğerlerinden daha uygun.
  • 7

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8311
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5447

Ynt: Tıp

İletigönderen Temirbek » 23 Eki 2013, 21:36

Onum sözcüğünü yıllar öñce ben önermiştim :) Ancak o zamanlardaki Türkçe bilgim daha azdı, şimdi bu önerimi geri çekiyorum. Çünkü on- "iyileşmek, şifâ bulmak" kökünden > onum "iyileşim, şifâ" gibi bir añlama gelir, "tıp" olmaz. Tıbb özünde "bilgi" demektir, hekim "bilge" sözü de < hikmet "bilgelik"ten gelir.

Yani ille de onmak, sağalmak gibi köklerden türetim yapma arayışı içinde olmamıza gerek yoktur. Kazakçada kullanılan derger/dirger "doktor" sözü Farsçadan gelir < daruger; daru "ilaç" + ger < "kâr, yapan, eden"; daruger "ilaç-yapan, otacı".
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1141

Re: Tıp

İletigönderen M.calli » 19 Eki 2014, 23:47

onum temel olarak iyi ancak buradaki konuşmalarda yerinde değil demek zor sanırım burada en önemli konu onum ne kadar yaygın kullanılıyor ? yaygınsa yeni bir türetim bunu ne düzeyde yıpratır?
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 535

Re: Tıp

İletigönderen Türkeröz » 13 Kas 2014, 19:14

tıp:iyileştirim, eyletim

eyletmek ne demek? - 2 sözlük, 3 sonuç.
Tarama Sözlüğü
eyletmek anlamı
1. Hazırlatmak. 2. Yaptırmak, inşa ettirmek, imal ettirmek. 3. Ettirmek.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

eyletmek anlamı
Getirmek.
-Urfa

eyletmek anlamı
İyileştirmek
Erzurum

doktor:iyileştirici/iyileştirmen, eyletmen/eyletici
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2994
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 560

Re: Tıp

İletigönderen Oktay D. » 13 Kas 2014, 19:27

eyletmek < iyiletmek olduğu için diğer eyletmek "yaptırmak" ile ilgisi yok.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8311
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5447

Re: Tıp

İletigönderen M.calli » 14 Kas 2014, 00:58

iyileştirim sözcüğünü rehabilitasyon için kullanıyorlar her ne kadar ben yanlış olduğunu düşünsemde
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 535

Ynt: Tıp

İletigönderen ulduzéver » 24 Haz 2016, 18:56

ot sözcüğü "deva" anlamına da gelir. Bu yüzden ota- "tedâvi etmek" ilen türevleri düşünülebilir:

otam = tıp
otamsal, otal tıbbi
otar, otamcı tabib

Bunlara artı, arkadaşların sağram, sağratım, sağratıcı, sağaltıcı, sağaltım vb. gibi önerilerinin hepsini kullanabiliriz bence ve bu bir varsıllık.

Bir de "sağra-" éylemindeki "+ra-" ekinin tek heceli sıfata gelebilirliğinden emin değilim, gelebilirmi?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 692
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 650


Dön Sağlık ile Onum (Tıp)

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'