Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

köp "çok"

Ortak Türkçe'niñ oluşumu üzerine yapılan çalışmaları içerir.

köp "çok"

İletigönderen ingichka » 30 Ağu 2011, 16:25

Eski Türkçe köp, Oğuz gr. Tk. köp; Kıpçak gr. Kk. köp, Kı. köp, Ba. küp, Tt. küp; Karluk gr. Öz. ko'p, Ug. köp

İnce k ünlüsü ile başlayan sözcüklerde k->g- değişimi görülebiliyor (köz>göz gibi) ancak sözcük Türkmen Türkçesinde köp şeklinde olduğu için Türkiye Türkçesine de aynı şekilde alınabilir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: köp "çok"

İletigönderen D. Can Aktan » 30 Ağu 2011, 22:31

Bildiğimce Türkiye Türkçesindeki hep sözcüğü köp sözcüğünden türemiş. Nişanyan da soñrarak düşüncesini değiştirmesine karşın başlangıçta bu görüşü savlamış.

Sözleriñ Soyağacı'nda hep sözcüğünüñ açıklaması öñceleri böyleydi.

"hep Tü [ viii] kop/köp çok, pek, hep; [DK xiv] hep bütün, daima
* Ses değişimi açıklanmaya muhtaçtır."
  • 0

Üyelik görseli
D. Can Aktan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 479
Katılım: 16 Ara 2008, 20:30
Konum: Ankara
Değerleme: 17

Ynt: köp "çok"

İletigönderen Oktay D. » 31 Ağu 2011, 12:19

Tuncer Gülensoy da hep sözcüğünün Eski Türkçe kop/köp sözcüğünden geldiğini yazmış. Erken dönem Osmanlıcasında "vav" dahil hiçbir seslinin yazılmadığını düşünürsek, yazıdaki eski biçimin orta ve son dönemde "hep" olarak okunduğu düşünülebilir. Zaten, k>h dönüşümü örnekleri çoktur.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: köp "çok"

İletigönderen ingichka » 31 Ağu 2011, 12:23

Oktay D. yazdı:Tuncer Gülensoy da hep sözcüğünün Eski Türkçe kop/köp sözcüğünden geldiğini yazmış. Erken dönem Osmanlıcasında "vav" dahil hiçbir seslinin yazılmadığını düşünürsek, yazıdaki eski biçimin orta ve son dönemde "hep" olarak okunduğu düşünülebilir. Zaten, k>h dönüşümü örnekleri çoktur.
Erken dönem Osmanlıcası ile Eski Anadolu Türkçesini kastediyorsanız o dönemde sözcüğün yazımında vav kullanılmasa dahi ötre ile ünlü gösteriliyordu. Diğer yandan k>x/h değişimi genellikle kalın sıradaki k (q)'nın x/h olması şeklinde görülüyor diye biliyorum.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: köp "çok"

İletigönderen Oktay D. » 31 Ağu 2011, 12:29

Eski Türkçe kop biçiminden geliştiğini ve sonradan inceldiğini düşünmekteyim. ötre sonraki dönemlerde yazılmayınca arada o/ö olduğu gözden kaçabilir. Bir yazım yanlışı modası olarak görüyorum kısacası.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: köp "çok"

İletigönderen ingichka » 31 Ağu 2011, 12:37

Ötrenin yazılmadığı devirde vav kullanımı yaygındı zaten. Arada boşluk olan bir devreye rastlandığını hatırlamıyorum. Esasen Eski Anadolu Türkçesi devrinde elif, vav ve ye ile birlikte harekelerin karışık bir kullanımı söz konusudur.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: köp "çok"

İletigönderen Oktay D. » 31 Ağu 2011, 12:49

Eskin vavsız kullanımı sonradan ötre de kullanmadığınız için ötresiz aktarırsanız ne olur? Söylediğim açık değil mi yeterince? Olmamış olması ayrı bir konudur.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: köp "çok"

İletigönderen ingichka » 31 Ağu 2011, 12:51

Oktay D. yazdı:Eskin vavsız kullanımı sonradan ötre de kullanmadığınız için ötresiz aktarırsanız ne olur? Söylediğim açık değil mi yeterince? Olmamış olması ayrı bir konudur.
Örneği olmayan bir yazım biçimi hakkında varsayımda bulunup "eğer öyle yazılsa idi böyle bir ses değişikliği olması mümkündür" mü diyorsunuz?
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: köp "çok"

İletigönderen ingichka » 31 Ağu 2011, 12:54

Bende örnekli tarama sözlüğü yok; eğer sizde varsa hep sözcüğüne bir de köp sözcüğüne karayıp aktarır mısınız?
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: köp "çok"

İletigönderen ingichka » 31 Ağu 2011, 12:57

TDK'nın sitesinde varmış:
hepi Suheyl ü Nevbahar'da geçiyormuş (XIV. yy.)
Köp de aynı devirde geçiyor.  Yani her iki sözcük de Anadolu sahasında erken bir devirde kullanılıyormuş.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: köp "çok"

İletigönderen Oktay D. » 31 Ağu 2011, 15:27

Benimkisi tahmindi, tahmin olduğu da kullandığım -ebilmek eyleminden belliydi. Doğru değilmiş, olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8421
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5711

Ynt: köp "çok"

İletigönderen ingichka » 31 Ağu 2011, 15:37

Oktay D. yazdı:Benimkisi tahmindi, tahmin olduğu da kullandığım -ebilmek eyleminden belliydi. Doğru değilmiş, olabilir.
TDK'nın Tarama sözlüğü bu konularda oldukça yardımcı olabilir. Hangi sözcük hangi yüzyılda hangi şekilde kullanılmış görülebiliyor.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: köp "çok"

İletigönderen Türkeröz » 11 May 2013, 22:28

köpmek   
Çoğalmak, kabarmak, artmak.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
köpmek   
Şişmek
Tarama Sözlüğü 1969

Köp sözcüğü çok demektir ise bu kabarmak, şişmek anlamı olan köp- eyleminden gelir.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3018
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 556


Dön Ortak Türkçe çalışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 11 konuk

cron
Reputation System ©'