Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

imez - emes "değil"

Ortak Türkçe'niñ oluşumu üzerine yapılan çalışmaları içerir.

imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 10 Eyl 2011, 21:06

Oğuz Türkümü: Tk. emes
Kıpçak Türkümü: Kk. emes, Kı. emes
Karluk Türkümü: Öz. emas, Ug. emes.

Türkiye Türkçesine "imez" olarak alınabileceği gibi Türkmen Türkçesindeki tek "emes" olarak da alınabilir. Türkmen Türkçesinde idi "idi" şeklinde olduğu halde eken "imiş" ma emes "değil" tek şekiller de bulunuyor.
Sözcüğün kökeniyle ilgili de bir başlık açılmış: http://turkcesivarken.com/yazismalik/ht ... ic.php?t=5
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Oktay D. » 10 Eyl 2011, 21:44

er- (olmak) eylemi Türkiye Türkçesinde -i olduğu ve geŋiş zamanıŋ olumsuzu -mEz olduğu için imez olmaldır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8502
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5941

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 10 Eyl 2011, 23:17

Oktay D. yazdı:er- (olmak) eylemi Türkiye Türkçesinde -i olduğu ve geŋiş zamanıŋ olumsuzu -mEz olduğu için imez olmaldır.
Türkmen Türkçesinde de aynen Türkiye Türkçesindeki tek i- fiili ma -mAz eki bulunduğu halde Türkmen Türkçesinde bu sözcük emes şeklindedir. Bu bakımdan Türkiye Türkçesinde "emes" şeklinde de kullanılabilir diye düşünüyorum.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Oktay D. » 10 Eyl 2011, 23:36

Türkmen Türkçesi Çağatayca yazı dilinden oldukça etkilenmiş olduğu içindir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8502
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5941

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 10 Eyl 2011, 23:48

Oktay D. yazdı:Türkmen Türkçesi Çağatayca yazı dilinden oldukça etkilenmiş olduğu içindir.
Doğu Türkçesinin etkisiyle de olsa i- fiili ma -mAz eki varken "emes"in kullanılmasının mümkün olabildiği anlaşılıyor. Ayrıca:
"z" ile "s" meyanında tebadül caridir = imes = imez. http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/suleyman_efendioglu_veled_celebi_turk_dilinde_medhal.pdf
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen QONAQ » 10 Eyl 2011, 23:55

TTDLY'də "emes" olaraq qarşılanmış.
  • 0

QONAQ
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 111
Katılım: 04 Eyl 2008, 16:28
Değerleme: 18

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Oktay D. » 11 Eyl 2011, 00:02

Doğu Türkçesindeki biçimi yeğlemeniŋ uslamasını aŋlayamıyorum. "ad" sözcüğü yerine de "at" mı diyeceğiz bu us yürütmeyle?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8502
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5941

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 11 Eyl 2011, 00:06

Oktay D. yazdı:Doğu Türkçesindeki biçimi yeğlemeniŋ uslamasını aŋlayamıyorum. "ad" sözcüğü yerine de "at" mı diyeceğiz bu us yürütmeyle?
Ad zaten ad olarak yerleşmiş. Doğu Türkçesinden alınabilecek bir sözcük -Türkmen Türkçesine de bu şekilde yerleşmiş olduğundan- Türkiye Türkçesine  emes şeklinde de alınabilir diyorum. Yani imez olarak da alınabilir, emes olarak da alınabilir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Bengitaşlarındili » 11 Eyl 2011, 00:12

ingichka yazdı:
Oktay D. yazdı:Doğu Türkçesindeki biçimi yeğlemeniŋ uslamasını aŋlayamıyorum. "ad" sözcüğü yerine de "at" mı diyeceğiz bu us yürütmeyle?
Ad zaten ad olarak yerleşmiş. Doğu Türkçesinden alınabilecek bir sözcük -Türkmen Türkçesine de bu şekilde yerleşmiş olduğundan- Türkiye Türkçesine  emes şeklinde de alınabilir diyorum. Yani imez olarak da alınabilir, emes olarak da alınabilir.

Ben emes ya da imez biçiminin alınmasına kuşkuyla bakıyorum. Bizim doğrudan doğruya bir değil sözümüz var ve emes/imez sözünün bütün işlevlerine iye. İmez/emes sözüne yer bırakmıyor.
İmez'in Türkiye Türkçesine girebilmesi için bir boşluğu doldurması ya da anlamda bir fark yaratması gerek.
  • 0

Anlayın Artık! Uydurukçuluk devri bitti! Bitti! Koskoca Türk dünyası dururken uydurduklarınızı yutturamazsınız. Biri önerdiğiniz sözü ilk anda kabullenebilir ama sonra diğer Türk dillerindeki karşılıklarını öğrenince, önermiş olduğunuz uyduruk söz için size kin ve nefret besler. Benim şu anda tüm uydurukçulardan duyduğum nefreti duyar size, ama bunu şahıs olarak kimseye yöneltemediği, maddileştiremediği için Türkçeciliğe yansıtır. Türkçeciliğe nefret duymaya başlar.İşte siz UYDURUKÇULAR farkında olmadan TÜRKÇEYİ BALTALAYANLAR DURUMUNDASINIZ. Yeter artık UYDURMAYIN!
Üyelik görseli
Bengitaşlarındili
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2144
Katılım: 28 May 2009, 15:46
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 0

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 11 Eyl 2011, 00:29

Bengitaşlarındili yazdı:
ingichka yazdı:
Oktay D. yazdı:Doğu Türkçesindeki biçimi yeğlemeniŋ uslamasını aŋlayamıyorum. "ad" sözcüğü yerine de "at" mı diyeceğiz bu us yürütmeyle?
Ad zaten ad olarak yerleşmiş. Doğu Türkçesinden alınabilecek bir sözcük -Türkmen Türkçesine de bu şekilde yerleşmiş olduğundan- Türkiye Türkçesine  emes şeklinde de alınabilir diyorum. Yani imez olarak da alınabilir, emes olarak da alınabilir.

Ben emes ya da imez biçiminin alınmasına kuşkuyla bakıyorum. Bizim doğrudan doğruya bir değil sözümüz var ve emes/imez sözünün bütün işlevlerine iye. İmez/emes sözüne yer bırakmıyor.
İmez'in Türkiye Türkçesine girebilmesi için bir boşluğu doldurması ya da anlamda bir fark yaratması gerek.
Onday olsa ada varken aral, bulmak varken tapmak vs. hiç birisini almayacak mıyız? Bir dilde aynı anlama gelen birden fazla sözcük olamaz mı? Sizin ayıttığınız nüanslar zamanla oluşabilir birak baştan özümüz nüans belirleyecek olsak neye göre nice nüans belirleyebiliriz?
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Oktay D. » 11 Eyl 2011, 00:32

Peki Zeki Müren de bizi görecek mi? (Diğer Türkçeler de bizdeki sözcükleri alacak mı?). Çünkü bu sözcükleri kullanıma sokmak değil, eŋ fazla bilinmesini sağlayabiliriz diye düşünüyorum. Bilinirse diğer Türkçeler aŋlaşılır, ancak onlar bizi aŋlayacaksa, aynı süreçten geçmeleri gerekir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8502
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5941

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 11 Eyl 2011, 00:41

ingichka yazdı:Ad zaten ad olarak yerleşmiş. Doğu Türkçesinden alınabilecek bir sözcük -Türkmen Türkçesine de bu şekilde yerleşmiş olduğundan- Türkiye Türkçesine  emes şeklinde de alınabilir diyorum. Yani imez olarak da alınabilir, emes olarak da alınabilir.
Bu konuda özge bir örnek hatırıma geldi. Türkiye Türkçesinde iye "sahip" sözcüğü  (ma ağa sözcüğü) bulunduğu halde Kıpçak Türkçesinden egemen sözcüğü lehçemize alınmıştır.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Oktay D. » 11 Eyl 2011, 00:46

"egemen" YUnancadan geçmiş diye biliyordum. Bu konuyu ilgili bir başlıkta açığa kavuşturmalıyız.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8502
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5941

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 11 Eyl 2011, 01:02

Oktay D. yazdı:"egemen" YUnancadan geçmiş diye biliyordum. Bu konuyu ilgili bir başlıkta açığa kavuşturmalıyız.
Sözcüğün Yunancadan geçmiş olduğu iddiasını neye dayanarak ortaya attıklarını bilmiyorum. Halk etimolojisi tek iki sözcük arasındaki ses okşarlıklarına bakarak konuşuyorlar galiba. Egemen sözcüğü hem Kazak hem de Kırgız Türkçesinde vardır.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Tansık » 11 Eyl 2011, 02:53

Bengitaşlarındili yazdı:Ben emes ya da imez biçiminin alınmasına kuşkuyla bakıyorum. Bizim doğrudan doğruya bir değil sözümüz var ve emes/imez sözünün bütün işlevlerine iye. İmez/emes sözüne yer bırakmıyor.
İmez'in Türkiye Türkçesine girebilmesi için bir boşluğu doldurması ya da anlamda bir fark yaratması gerek.


Onun için diyorum ki, bu sözcüğü adlara gelen ve Farsça ''na-'' ekinin işlevini gören bir ek olarak değerlendirelim. Halizahırdaki kullanımlar: ''pekmez(katı olmayan)'', ''gerekmez(gerek olmayan)''.
Öylesine birkaç deneme: yiğitmez(namert), yenikmez(namağlup), varmaz(nabud)...
  • 0

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 15

Soñraki

Dön Ortak Türkçe çalışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'