Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

imez - emes "değil"

Ortak Türkçe'niñ oluşumu üzerine yapılan çalışmaları içerir.

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 09 Kas 2011, 14:04

Tumay yazdı:Bence öyle bir durum olmaz .Örneğin ben,genel olarak değil sözcüğünü kullanıyorum yalnız arada sırada emes sözcüğünü de yeğliyorum. Demeli,bilinçli bir biçimde kullanmak gerekiyor.Ançıp biz ''emes''i kullanırken Özbekistan da da değil sözcüğü kullanılırsa işte o oğur ortak Türkçe düşümüz gerçekleşmiş olur.İngichka bey siz ''değil'' sözcüğünü kullanıyormusunuz ?

Benim kullanıp kullanmamam fark edenok. Bir tek benim kullanmamamla değil sözü Türkçeden çıkarılmış mı oluyor?
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Tumay » 09 Kas 2011, 14:09

Yoğ,Benim demek istediğim siz ortak Türkçe yi savunan birisiniz.Ama siz yazılarınız da ''Değil'' sözcüğünü kullanmıyorsunuz ondan sonra ''emes'' sözcüğünün de kullanılmasını istiyorsunuz değil mi?
Yanlışsam düzeltin.
  • 0

Tumay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 825
Katılım: 15 Ağu 2011, 00:04
Değerleme: 1

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 09 Kas 2011, 14:22

Tumay yazdı:Yoğ,Benim demek istediğim siz ortak Türkçe yi savunan birisiniz.Ama siz yazılarınız da ''Değil'' sözcüğünü kullanmıyorsunuz ondan sonra ''emes'' sözcüğünün de kullanılmasını istiyorsunuz değil mi?
Yanlışsam düzeltin.
Benim düşüncem Türkçeden sözlerin atılmaması, bununla birlikte diğer lehçelerden sözcüklerin kullanılması. Emes'i kullanmaya başlayıp değil'i kullanmazsak bu defa Azerbaycan ma Türkmen Türkçelerini hatta değil'in tügel şeklinde kullanıldığı Kıpçak türkümü lehçelerini anlamayabilirsiniz.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 09 Kas 2011, 16:09

Tansık yazdı:
Bengitaşlarındili yazdı:Ben emes ya da imez biçiminin alınmasına kuşkuyla bakıyorum. Bizim doğrudan doğruya bir değil sözümüz var ve emes/imez sözünün bütün işlevlerine iye. İmez/emes sözüne yer bırakmıyor.
İmez'in Türkiye Türkçesine girebilmesi için bir boşluğu doldurması ya da anlamda bir fark yaratması gerek.


Onun için diyorum ki, bu sözcüğü adlara gelen ve Farsça ''na-'' ekinin işlevini gören bir ek olarak değerlendirelim. Halizahırdaki kullanımlar: ''pekmez(katı olmayan)'', ''gerekmez(gerek olmayan)''.
Öylesine birkaç deneme: yiğitmez(namert), yenikmez(namağlup), varmaz(nabud)...
Pekmez sözü çok muhtemel olarak pekimek fiilinden (dilimizde daha çok bu fiilin türevi olan pekişmek kullanılıyor)  türemiştir. Gerekmez ise gerekmek fiilinin geniş çağ 3. teklik şahıs çekimidir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 09 Kas 2011, 16:19

beküdi    بكودى
“tügün beküdi = düğüm berkişti”.
TDK DLT
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Tansık » 09 Kas 2011, 16:21

ingichka yazdı:Pekmez sözü çok muhtemel olarak pekimek fiilinden (dilimizde daha çok bu fiilin türevi olan pekişmek kullanılıyor)  türemiştir. Gerekmez ise gerekmek fiilinin geniş çağ 3. teklik şahıs çekimidir.


http://turkcesivarken.com/yazismalik/ht ... ic.php?t=6

Yukarıdaki başlıkta ''pekmez''e yönelik bir kökenleme denemesinde bulunmuştum. Sonradan gördüm ki Gülensoy da aynı şekilde açıklamış.

''Gerekmez''e gelince, yine yukarıdaki başlıkta değindiklerimin referansı bu kez Banguoğlu'ydu. Kendisi ''Türkçenin Grameri''nde, ''gerekmek'' şeklindeki eylemin, ''gerek + emes'' birleşiğinin yanlış algılanmasıyla oluştuğunu söylüyordu.
  • 0

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 15

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen ingichka » 09 Kas 2011, 17:08

Tansık yazdı:
ingichka yazdı:Pekmez sözü çok muhtemel olarak pekimek fiilinden (dilimizde daha çok bu fiilin türevi olan pekişmek kullanılıyor)  türemiştir. Gerekmez ise gerekmek fiilinin geniş çağ 3. teklik şahıs çekimidir.


http://turkcesivarken.com/yazismalik/ht ... ic.php?t=6

Yukarıdaki başlıkta ''pekmez''e yönelik bir kökenleme denemesinde bulunmuştum. Sonradan gördüm ki Gülensoy da aynı şekilde açıklamış.

''Gerekmez''e gelince, yine yukarıdaki başlıkta değindiklerimin referansı bu kez Banguoğlu'ydu. Kendisi ''Türkçenin Grameri''nde, ''gerekmek'' şeklindeki eylemin, ''gerek + emes'' birleşiğinin yanlış algılanmasıyla oluştuğunu söylüyordu.
Pekmez sözü ses düşmesiyle peki- fiiline de bağlanabilir. Gerekmek fiiline gelince:
kärgäk Gerek, lâzım, görüm, ihtiyaç, gereken şey.
kärgäklämäk Lâzım olmak, ihtiyaç hissetmek, gereksemek.
kärgämäk Eksik olmak.
Caferoğlu, EUT Sözlüğü
Muharrem Ergin'in Türk Dil Bilgisi kitabında Türkçede işlek olmadığı söylenen bir fiilden fiil yapma eki -k- bulunuyor. Verdiği örneklere bakılırsa pasiflik / meçhullük / dönüşlülük eki işlevi de olan bir ektir: dur-u-k-mak "duraklamak", sür-ü-k-mek "sürülmek". Bu yağdayda kere- (< kerge-) fiilinden bu ekle kerek- fiili türetilmiş olabilir ya da isim olan kärgäk sonradan fiilleşmiş de olabilir. Kerek emes şeklinden dolayı bile fiilleşmiş olsa biz onun gerekmez şeklini fiil çekimi olarak kullanıyoruz. Başka türlü olsa gerekir/gerekmez şeklinde bir ayrım bulunabilir miydi?
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Tansık » 09 Kas 2011, 20:43

Pekmez sözü ses düşmesiyle peki- fiiline de bağlanabilir.


İşte, burada sadece olasılıktan söz edebiliyoruz.


Başka türlü olsa gerekir/gerekmez şeklinde bir ayrım bulunabilir miydi?


''Gerek + emes'' geniş zamanın olumsuzu olarak galat edilince, tabiatıyla olumlusu ''gerekir'' de türemiş. En azından Banguoğlu'nun izahı bu şekilde. Ki usa yatkınca. Dilde neler olmuyor ki?
  • 0

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 15

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Bi50likdaha » 18 Ağu 2013, 00:41

Ağızlarda bulunan ,
yapma e mi ? etme e mi? afferin e mi! gibi kalıplarda kullanılan "e" nin bu sözcük ile alakası var mıdır?
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 419

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen sorma neden » 05 Eki 2013, 19:26

Bi50likdaha yazdı:Ağızlarda bulunan ,
yapma e mi ? etme e mi? afferin e mi! gibi kalıplarda kullanılan "e" nin bu sözcük ile alakası var mıdır?
Onun "he mi?"den geliyor olma ihtimali kuvvetli.
  • 0

sorma neden
İlgili
İlgili
 
İleti: 11
Katılım: 05 Eki 2013, 16:48
Değerleme: 0

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Oktay D. » 05 Eki 2013, 19:35

Arapça əywā "evet" sözcüğü yérine konuşma dilinde (özellikle kuzey ağızlarında) ē ya da əy dénir. Bu da Osmanlı'nıñ kapsadığı Arap illerinden bize geçmiş olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8419
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5701

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Engin » 05 Eki 2013, 20:26

Oktay D. yazdı:Arapça əywā "evet" sözcüğü yérine konuşma dilinde (özellikle kuzey ağızlarında) ē ya da əy dénir. Bu da Osmanlı'nıñ kapsadığı Arap illerinden bize geçmiş olabilir.


Uygurcada da "evet" icin ee ya da hee denir. Arapçanın etkisi olmayabilir de.
  • 0

Üyelik görseli
Engin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 605
Katılım: 28 Mar 2010, 01:16
Konum: Almanya
Değerleme: 14

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Türkeröz » 05 Eki 2013, 20:39

Japonca'da "tamam" 'la "evet" 'e "hai" diyorlar. Türkçe'de de "hayhay" , "ey" , "he" deniliyor.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3011
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 552

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Oktay D. » 05 Eki 2013, 21:06

Arapçadaki kullanım biraz da bizimkiyle uyumlu, sorularda ma onaylamalarda sıkça kullanılıyor: "hede hödö, ē?" gibi. Bizim mı/mi gibi.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8419
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5701

Ynt: imez - emes "değil"

İletigönderen Bi50likdaha » 06 Eki 2013, 10:10

Oktay D. yazdı:Arapça əywā "evet" sözcüğü yérine konuşma dilinde (özellikle kuzey ağızlarında) ē ya da əy dénir. Bu da Osmanlı'nıñ kapsadığı Arap illerinden bize geçmiş olabilir.

Osmanlının genel kültürel etkisi olabilir , bu "e ma ey" sesleri geniş bir coğrafyanın ürünü Yunanistan'da da duyabiliriz.
Ayrıca Türk dillerindeki onaylama sesidir  "HE" bu benzer sözcüklerin çok fazla başka dillerden etkileşip gelişebileceğini sanmıyorum.

Yoksa şunları nasıl açıklayacağız.

Ncık (dil damak sesi) Olumsuzluk.
Baş sağa sola = Yok
Baş aşağı , yukarı = Evet
Hı hı = Onaylama
Eee? = Devamını sorma
Ha!? = Fark etmek
Hı = Anlayıp şaşırma
Hay , Hayhay , Hayde , Haydi , Bre , Lan , Ulan  , Aman
Gibi sesler şu an geniş bir çoğrafyada yayılmış durumda , Balkanlardan Arap çöllerine kadar ki bir yerde ki bu da Osmanlının kültürel etkisi olarak geçmekte.

Aynı benzerlik yemeklerde de vardır.
Osmanlı yemek kültürü , Türk yemek kültürü, yine aynı coğrafyada yayılmıştır. Sürekli çıkar zaten tartışmalar bu kime ait , bunun ısı mal sahibi , maliki kim
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 419

Önceki

Dön Ortak Türkçe çalışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 6 konuk

Reputation System ©'