Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

makta- "övmek"

Ortak Türkçe'niñ oluşumu üzerine yapılan çalışmaları içerir.

makta- "övmek"

İletigönderen ingichka » 04 Kas 2011, 04:58

Oğuz Türkümü: Tk. magta-
Karluk Türkümü: Öz. maqta-, Ug. maxta-
Kıpçak Türkümü: Ba. maqta-, Kk. maqta-, Kı. makta-, Tt. maqta-

Bu kökten türemiş maktav "övgü" sözcüğü de yaygındır.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: makta- "övmek"

İletigönderen Boraan » 04 Kas 2011, 08:08

Makta hangi anlam kökten geliyor bilginiz var mı?  Türkiye Türkçesinde  m- kullanılmadığı için  >Bakta olarak  diriltilebilir diye düşündüm.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: makta- "övmek"

İletigönderen ingichka » 05 Kas 2011, 01:12

Bu fiilin Arapça meth sözcüğü ile ilgisi olabileceğine değişli şüphem var.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: makta- "övmek"

İletigönderen kuluduk » 27 Kas 2016, 23:52

MAQTA- 'yaxshi deb taʼrifla-'. Nonvoylar .. nonlarini soʻlhillatib mahtaydilar (Mirzakalon Ismoiliy). Bu feʼl qadimgi turkiy til— dagi 'maqtov' maʼnosini anglatgan magʻ otidan (ДС, 335) -la qoʻshimchasining -ta shakli bilan yasalgan; ke-yinchalik t undoshining taʼsirida gʻ undoshi q undoshiga almashgan; oʻzbek tilida a unlilari ä unlilariga al — mashgan: magʻ + ta = magʻta- > maqta- mäqtä-.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild)

--Düzenleme--
Bu söz Anadolu sahasında da kullanılmışmış:
maktamak anlamı
Methetmek
Tarama sözlüğü
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 436
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 237

Ynt: makta- "övmek"

İletigönderen Oktay D. » 28 Kas 2016, 01:47

Sözcük Moğolcadır. Nitekim m- ile başlayıp içinde hiçbir burunsu ses (m, n, ñ) olmaması kuşkuyla yaklaşmaya yéterli (Ana Türkçede birincil m- ile başlayan sözcük bulunmaz).

Ayrıca fonotaktik açıdan -kta- Türkçede yoktur, morfolojik olarak ise -t- biçimine gider. Örneğin
Moğolca akta = Türkçe at
Moğolca bakta- = Türkçe bat-
Moğolca okto = Türkçe ot
gibi...
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8276
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5347

Ynt: makta- "övmek"

İletigönderen tomdaş » 01 Eki 2018, 00:20

Oktay D. yazdı:Sözcük Moğolcadır. Nitekim m- ile başlayıp içinde hiçbir burunsu ses (m, n, ñ) olmaması kuşkuyla yaklaşmaya yéterli (Ana Türkçede birincil m- ile başlayan sözcük bulunmaz).
Türk lehçelerinde mol "bol", möjek "kurt" (~ böcek ?) gibi sözler de var.
  • 0

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 32

Ynt: makta- "övmek"

İletigönderen Oktay D. » 01 Eki 2018, 03:42

Ana Türkçe NY ağzında *bȫny (böcek) sözcüğü, Y ağzında bȫy ile N ağzında bȫn olur. Kıpçak ve Oğuz Türkçeleri Y ağzından türedikleri için bȫy ve türevleri görülürken N ağzından türeyen Çuvaşçada pĭvan biçimi bulunur. Eğer Halaççada da bu sözcüğüñ karşılığı olsaydı *bȫn gibi bir sözcük bulunduk.

Bu nedenle Gagauz böcek, Türkiye /böcek, Azerbaycan böv, Türkmen biy/mȫy/mȫcek, Özbek biy, Kırgız /böy/böyü/böyön, Kazak büy, Nogay biy/böcek, Karay biy, Karakalpak miy, Kumuk miya, Tatar böye/böcek, Başkır böyö/böcek, Çuvaş pĭvan

Kısaca *bȫny veya küçültme ekiyle *bönyçek sözcüklerinde burunsu bir ses var, o yüzden bazı Türkçelerde m'leşme görülmesi doğal. Orta Türkçe bȫge sözcüğündeki +gA eki hayvan ve bitki adlarına gelen bir ektir.

Bu arada Moğolca bögesü(n) (bit, böcek) Türkçedan alıntı olan halidir. sözcüğünüñ Moğolca meçe/meçegei (bağırsak kurdu) sözcüğüne denk olması ses bakımından güç.

Öte yandan bol/mol sözcüğünüñ Moğolca alıntı olduğu başka bir başlıkta tartışılmıştı.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8276
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5347


Dön Ortak Türkçe çalışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

cron
Reputation System ©'