Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Eski Türkçe ma "ve, ise"

Türkçe ile yad diller arasında yapılan karşılaştırmaları içerir.

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen ingichka » 03 Eyl 2011, 19:16

Ma'nın me şekli de varmış. Belkim, sankim, keşkem tek sözlerde sondaki /m/ foneminin bu edatın kalıntısı olabileceğine değişli bir görüş bulunuyormuş.
Bu görüşe göre, Türkçedeki sonra, şimdi, böyle, oysa, yoksa, bile, ne, usulca gibi kelimelerin sonundaki /m/ ünsüzü de kuvvetlendirme ve bağlama edatı ma / me’nin bir kalıntısıdır. Bu görüş hakkında bk. (Gülensoy 1988: 69); (Korkmaz 1995: 45, 51); (Atay 2002: 826-828).
www.turkiyat.selcuk.edu.tr/pdfdergi/s28/koc.pdf
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29


Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen Tansık » 03 Eyl 2011, 20:03



Tahsin Banguoğlu ''yemek memek, elma melma, top mop...'' yollu ikilemeleri iki eş sözcük arasında yer alan ve zamanla ikinciyle kaynaşık duruma gelmiş bir ''mı'' edatıyla açıklıyordu. Şimdi düşündüm de bu, ''mı'' değil de, sözü edilen ''ma'' olabilir mi? 
  • 0

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 15

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen ingichka » 03 Eyl 2011, 20:17

Tansık yazdı:


Tahsin Banguoğlu ''yemek memek, elma melma, top mop...'' yollu ikilemeleri iki eş sözcük arasında yer alan ve zamanla ikinciyle kaynaşık duruma gelmiş bir ''mı'' edatıyla açıklıyordu. Şimdi düşündüm de bu, ''mı'' değil de, sözü edilen ''ma'' olabilir mi? 
Soru eki olan "mI" ile mi açıklıyordu?
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen Tansık » 03 Eyl 2011, 20:30

ingichka yazdı:Soru eki olan "mI" ile mi açıklıyordu?


Çok pardon, bağlaç olan ''mı'' ile elbette. Dikkatiniz için teşekkür ederim.
  • 0

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 15

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen ingichka » 03 Eyl 2011, 20:41

Banguoğlu neye dayanarak böyle bir açıklamada bulunmuş bilmiyorum. Muharrem Ergin'e baktım onda m'li ikimelerin kökeniyle bağlı bir açıklama yok.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen Oktay D. » 03 Eyl 2011, 20:54

ingichka yazdı:
Oktay D. yazdı:Onun yok, kaydedilmemiş olabilir.

Yanıtlanası sorular:
1) Moğolca ba ile Eski Türkçe ma biçiminiŋ Altay anadili kuruluşu nedir?
2) Eski Türkçe basa ile ma arasındaki köken ilişkisi nedir?
Özünüz bu sorulara cevap tapabiliyor musunuz?

Vermeyi umuyorum. Bakalım.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6070

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen Tansık » 03 Eyl 2011, 21:16

ingichka yazdı:Banguoğlu neye dayanarak böyle bir açıklamada bulunmuş bilmiyorum. Muharrem Ergin'e baktım onda m'li ikimelerin kökeniyle bağlı bir açıklama yok.


Herhangi bir dayanak sunmamış, bir ihtimal üzerinde durmuş.
Hem nasıl bir dayanak bekliyorsunuz ki? Bu gibi savlara anlamsal bazda kanış getirilir veya getirilmez, kanımca.
  • 0

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 15

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen ingichka » 03 Eyl 2011, 22:13

Tansık yazdı:
ingichka yazdı:Banguoğlu neye dayanarak böyle bir açıklamada bulunmuş bilmiyorum. Muharrem Ergin'e baktım onda m'li ikimelerin kökeniyle bağlı bir açıklama yok.


Herhangi bir dayanak sunmamış, bir ihtimal üzerinde durmuş.
Hem nasıl bir dayanak bekliyorsunuz ki? Bu gibi savlara anlamsal bazda kanış getirilir veya getirilmez, kanımca.
Tarihî metinlerde "yimek mi yimek, elma mı elma" gibi şekillere rastlanıyorsa bu bir kanıt olabilir mesela.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen Engin » 04 Eyl 2011, 02:50

Çağdaş Türk dilleri arasında yalnızca Salarcada yaşadığını gördüğümüz ma "ve" sözcüğü Clauson'a göre Eski Türkçe yeme "ve" kelimesinin kısaltılmış bir biçimi olabilirmiş.

Yine Clauson ET basa sözcüğünün bas- fiiliyle ilişkili olduğunu öne sürmüş. Starostin ve ekibi ise bu görüşü reddetmekle birlikte sözcüğün kökenlemesi ile ilgili görüş bildirmemiştir.
  • 0

Üyelik görseli
Engin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 605
Katılım: 28 Mar 2010, 01:16
Konum: Almanya
Değerleme: 16

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen Engin » 04 Eyl 2011, 02:53

Starostin ve ekibi ise bu görüşü reddetmekle birlikte sözcüğün kökenlemesi ile ilgili görüş bildirmemiştir.


Starostin ve ekibi ise bu görüşü reddetmekle birlikte sözcüğün kökenlemesi ile ilgili başka bir öneri sunmamışlardır demek istemiştim.
  • 0

Üyelik görseli
Engin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 605
Katılım: 28 Mar 2010, 01:16
Konum: Almanya
Değerleme: 16

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen ingichka » 04 Eyl 2011, 07:47

Engin yazdı:Çağdaş Türk dilleri arasında yalnızca Salarcada yaşadığını gördüğümüz ma "ve" sözcüğü Clauson'a göre Eski Türkçe yeme "ve" kelimesinin kısaltılmış bir biçimi olabilirmiş.
Uygur Türkçesindeki "mu"yu da "yeme"ye bağlayanlar vardı. Bir de Anadolu ağızlarındaki "keşkem, sankim, belkim" vs. gibi örneklerin yanında ayrım kimselerin "ondan sonrama" dediğini görüyoruz. Belki bu da Eski Türkçedeki "ma"nın kalıntısıdır.

ayrım: bazı
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen ingichka » 04 Eyl 2011, 07:58

Yeni Uygur Türkçesindeki "mu", Japonca "mo" ve Fince "myös" arasında da benzerlik var gibi.

Uygur Türkçesi senmu "sen de"
Japonca anata mo "sen de"
Fince sinä myös "sen de"
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen ingichka » 04 Eyl 2011, 08:20

+ma / +me kuvvetlendirme eki de "ma" ile ilgili gibi görünüyor (ma / me kuvvetlendirme ve bağlama edatı).
2) anca bâzı lehçelerde +ma kuvvetlendirme eki ile de genişletiliyor.
Uyg. ançma 'o kadar, yine o kadar, bir o kadar' (Alt. Gr. 294, ÜS. 10).
Baraba lehçesinde ancama 'bir çok, nice': ancama künler anda yürgende. .. kildi (Prob.IV, 257-11). Türkmence aynı anlam ile enceme: bir Daşhovuzın özinden Göroğlı desdanının enceme variantlarını eşilmek bolyar (Göroglı, 5-aş. 5 ) ; onı halkın yadından çıkarıp taşlamağa enceme dırcaşsalar da. . daşlaşdırman geldi
(Kemine 44-1).

§ 66. nece, niçev. b. kelimeler Karahanlı, Harezm, Eski Anadolu metinleri
ile, Kazan, Kırgız lehçelerinde, +me kuvvetlendirme eki ile genişletilmiş olarak
da 'nice, ne kadar, ne kadar. .. dahi' anlamlarında birer sıfat ya da zarf
olarak kullanılır. Bâzan kim bağlama edatı alarak bir bağlantı vazifesi
görür: neçeme obrak kedük erse yagmurka yarar (Div trc. III, 38-20, İnd.
419; KB. 198-1814 v. b . ) ; işim tip inanıp sır ayma sakın
neçeme mançlığ iş erse yakın (Atb. 55-174);

niceme kutlığ erenler (Nehc. TK. 40-12); niceme kim bu küveçdin aş çıkartır
erdiler (Lö. 157-6 Nehc); Eski Anadolu Türkçesinde-: neçeme şah isem
tapun kulıven (Aşkn. 340-7); niceme kim ben seniin bu işüne muhalif isem
{Kelîle, 8-122); başka örnekler için bk. TTS. I, 528) v. b. Kazan
Türkçesinde niceme sayı kelimeleri yanında, belirsiz bir çokluğu göste­
ren sıfat ya da zarf olarak kullanılıyor : biznin kuyaşımızdan niceme
milyon (milyonlarca) zurlıkdağı kuyaşlar.. (Tulduzlarga Taba, 38-12); nice­
me milyonlap bar 'milyonlarca var' (göst. esr, 35-7/8); bu fikr şulay niceme
yüzyıllap (yüz yıllarca) devam itüb kilse de. .. (göst. esr. 36-6) v. b. Baraba
lehçesinde niceme 'bir çok' türlü, türlü, anlamlarındadır: niceme aş kiltirdi
(Prob. IV, 87-8); niceme ülgen yiğitlerinin başın keüdesîn kürip (göst. esr
257-9; 88-18) v. b.
dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/26/995/12106.pdf
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: Eski Türkçe ma "ve, ise"

İletigönderen ingichka » 04 Eyl 2011, 08:39

Anladığım kadarıyla "de, da, bile, dahi" vb. anlamlarda kullanılan ma / me ses uyumuna göre değişiyor. Yalnız Eski Uygur Türkçesindeki biz-ma "biz dahi" örneğinde (ve eğer aynı kökten geliyorsa Yeni Uygur Türkçesinde senmu, bizmu) uyum dışıdır. Salur Türkçesindeki ma "ve" ise ses uyumuna göre değişmiyor.
  • 1

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

ÖncekiSoñraki

Dön Karşılaştırmalar

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 0 konuk

cron
Reputation System ©'