Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen SanalBaba » 31 Eki 2007, 15:24

Gökoğuzlar' da ay adları:

Büük ay (yanvar).......Ocak
Küçük ay (fevral).......Şubat
Baba Marta (mart)......Mart
Çiçek ay (aprel)..........Nisan
Hederlez (may)..........Mayıs
Kirez ay (iyun)...........Haziran
Orak ay (iyul)............Temmuz
Harman ay (avgust)....Ağustos
Ceviz ay (sentabri).....Eylül
Canavar ay (oktabri)...Ekim
Kasım (noyabri)..........Kasım
Kırım ay (dekabri).......Aralık

Öteki Türk aytışlarında (lehçelerinde)

[img width=500 height=96]http://img146.imageshack.us/img146/5954/ocakae7.jpg[/img]

[img width=500 height=61]http://img146.imageshack.us/img146/4341/ubathu8.jpg[/img]

[img width=500 height=62]http://img146.imageshack.us/img146/2046/martru4.jpg[/img]

[img width=500 height=60]http://img146.imageshack.us/img146/1020/nisanco1.jpg[/img]

[img width=500 height=61]http://img146.imageshack.us/img146/4489/maysct9.jpg[/img]

[img width=500 height=62]http://img146.imageshack.us/img146/2874/hazirantk1.jpg[/img]

[img width=500 height=60]http://img146.imageshack.us/img146/3696/temmuzio7.jpg[/img]

[img width=500 height=61]http://img103.imageshack.us/img103/7036/austosku3.jpg[/img]

[img width=500 height=62]http://img103.imageshack.us/img103/881/eyllwc2.jpg[/img]

[img width=500 height=70]http://img103.imageshack.us/img103/6236/kasmcy7.jpg[/img]

[img width=500 height=62]http://img103.imageshack.us/img103/7696/aralkrs2.jpg[/img]

Görüldüğü gibi Ay Adlarımızı kesinlikle birleştirmeliyiz.
Tüm Türkler bir dilden söylesin ki bir ağızdan gürlesin.
  • 0

En soñ SanalBaba tarafından 03 Eyl 2009, 20:22 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Elimizdeki tüm sözlükleri toparlayıp kullanıma sunuyoruz. Türkçe dermece dil diyenlerin de okumasını  umarız. Kıytırık ölü dilleri evrensel dil sananları utandıralım. Sözlükleri okutalım, kullanalım,
http://tufar.com/SanalBaba/ Türkçe EVREN dili olacaktır: Bunu kanıtlayalım
Üyelik görseli
SanalBaba
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 462
Katılım: 28 Ağu 2007, 18:28
Değerleme: 30

''Cemal Mıhçıoğlu'' öğretmenimizin sözcüklerini sunuyorum

İletigönderen Boraan » 31 Eki 2007, 20:46

    Ocak -> Ocak
  Gücük -> Şubat
  Yelin -> Mart
  Açaray -> Nisan
  Gülay -> Mayıs
  Bozaran -> Haziran
  Biçim -> Temmuz
  Derim -> Ağustos
  Verim -> Eylül
  Ekim -> Ekim
  Kasım -> Kasım
  Aralık -> Aralık   

        Nasıl buram buram Anadolu kokuyor değil mi ?
  • 0

En soñ Boraan tarafından 02 Kas 2007, 15:46 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1797
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: Ortak Ay Adları?

İletigönderen SanalBaba » 01 Kas 2007, 05:15

Süre adları önerilerim de vardı. Özünde öneri değil de kökende Türkçe' nin unutulan sözcüklerinden "OĞUR" sözünü anlam karşılıklarından biri zaman olduğu için diriltivermiştim.

zaman....oğur (özel adlar ile soyadlarında yaşamaktadır. örn: "Erkan Oğur")
saat.......sağat, sağak (Türkçe sağmak, sağatmak, sağaltmak, sağıltmak sözüne devşirerek)
tiktak......saat (Çocuk dilinden. N'Olmaz, n'olamaz diyenlere de, "Taktik" diyorsunuz da neden tiktak diyemiyorsunuz? , diye de verip veriştirmiştim)  >:(
oğurdak, ,oğurak, oğurduk.......dakika
oğrak, uğrak..............saniye
ığrık.........................salise (DS tan vakti, alaca karanlık, karanlık, gece)

Usunuzda bulunsun.
Uğrola
  • 0

Elimizdeki tüm sözlükleri toparlayıp kullanıma sunuyoruz. Türkçe dermece dil diyenlerin de okumasını  umarız. Kıytırık ölü dilleri evrensel dil sananları utandıralım. Sözlükleri okutalım, kullanalım,
http://tufar.com/SanalBaba/ Türkçe EVREN dili olacaktır: Bunu kanıtlayalım
Üyelik görseli
SanalBaba
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 462
Katılım: 28 Ağu 2007, 18:28
Değerleme: 30

Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen Temirbek » 02 May 2008, 01:04

Günler ulayı aylar hemen her dilde sıra adlarıyladır.
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 26 Şub 2010, 00:48 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1070

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen Oktay D. » 02 May 2008, 16:23

Arapçada "üçüncü" añlamına gelen sözcük ṡalisedir.

Hafta için sanırım yedigün yeğlenir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7360
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3238

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen YİĞİT TULGA » 02 May 2008, 18:03

Uğrola,
Gün ile ay adlarının son biçimini vermek için tüm önerileri burada toplayalım. Katkıda bulunanlara seçicilik görevi verelim. Saybirimiz beğendiğini öncelikli olarak sunsun. En çok ortak birincilik alanlar ile en çok ikincilik, üçüncülük verdiklerini yanıtında bildirsin. Daha önce açılmış benzer başlıklar tek konuda birleştirelim. Öteki ağızlarımızdan da sözcükleri inceleyerek yöneticilerden birisi "Deneysel Sözlüğe" eklesin. El birliğiyle bu işi sonuca kavuşturmuş olalım. Yayalım, duyuralım, kullandıralım.

Uğrola.
  • 0

Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 33

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen uzunöykü » 02 May 2008, 22:13

Elin Augustus'u varsa bizim de Oğuzumuz var.. Oğuzay bile olabilir binlerce kez yeğdir ağustosa
  • 0

uzunöykü
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 144
Katılım: 07 Nis 2008, 20:32
Değerleme: 20

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen Türkçenin Koruyucusu » 03 May 2008, 00:06

uzunöykü yazdı:Elin Augustus'u varsa bizim de Oğuzumuz var.. Oğuzay bile olabilir binlerce kez yeğdir ağustosa
Augustus'un ağustos ayıyla olan ilgisinin Oğuz'la ne ilgisi var? Kalıcı bir değişiklik yapmak istiyorsak Oğuz Türk'üyle ilgili bir aya Oğuzay (Uzay) diyebiliriz.

Ayrıca "ekim" ayı yerine başka bir karşılık düşünmüyorum. Bence
ekim<ek-
kökünden türetilmiş (ekmek biçmek için tohum ekmek anlamında) olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Türkçenin Koruyucusu
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 34
Katılım: 30 Ara 2007, 20:59
Değerleme: 0

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen uzunöykü » 03 May 2008, 00:23

Türkçenin Koruyucusu yazdı:
uzunöykü yazdı:Elin Augustus'u varsa bizim de Oğuzumuz var.. Oğuzay bile olabilir binlerce kez yeğdir ağustosa
Augustus'un ağustos ayıyla olan ilgisinin Oğuz'la ne ilgisi var? Kalıcı bir değişiklik yapmak istiyorsak Oğuz Türk'üyle ilgili bir aya Oğuzay (Uzay) diyebiliriz.

Ayrıca "ekim" ayı yerine başka bir karşılık düşünmüyorum. Bence
ekim<ek-
kökünden türetilmiş (ekmek biçmek için tohum ekmek anlamında) olabilir.


Augustus-Ağustos türünden bir ilişkisi yok tabiki... Ay adlarını İlla bir iki üç

diye sıralamaktan kaçınıp özel addan gelen Ağustos yerine Oğuz atanın adı

verilebilir diye düşünmüştüm,geçmişimize bir bağ daha kurmuş oluruz

böylece

      Ayrıca ay adlarının kamuca kabul görmesi öbür alanlara göre daha

kolay...Teşrinlerin unutulması kısa sürmüştü..
  • 0

uzunöykü
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 144
Katılım: 07 Nis 2008, 20:32
Değerleme: 20

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen Gökbey » 03 May 2008, 00:48

Vikipedi yazdı: Ağustos Ayı

Ağustos Ayı (Latince: Augustus) Augustus'tan sonra adlandırılmıştır; bu zamana kadar adı Sextilis'tir (böyle adlandırılmıştır çünkü orijinal Roma Takvimi'ne göre altıncı aydır ve altı rakamının Latince karşılığı sex tir). Genellikle tekrarlanan bir bilgiye göre Ağustos 31 gün çeker çünkü Augustus kendi ayının gün sayısının Julius Caesar'ın ayı Temmuz (July) ile aynı olmasını istemiştir ancak bu Johannes de Sacrobosco adlı bir 13. Yüzyıl bilgininin uydurmasıdır. Sextilis, aslında yeniden adlandırılmadan önce de 31 gün çekerdi ve uzunluğundan dolayı seçilmemişti. Macrobius'un bir senatus consultum dan yaptığı alıntıya göre, Sextilis Augustus'un onuruna yeniden adlandırılmıştı çünkü İskenderiye'nin düşmesi ile sona eren yükselişi sırasında bir çok büyük olay bu ayda meydana gelmiştir.


Bu yüzden Oğuzay türetimini ben pek sevdim.

Ekim : Ekmek kökünden gelir. Tarlalara ekim yapılan ay.
Kasım : Arapça kökenli deniyor ancak almaktan alım, satmaktan satım, kasmaktan kasım...gibi düşünebiliriz. Bilindiği üzere o aylar bizi kasar.
Aralık : Anlamı açıktır.
Ocak : Kışın bu soğuğunda ocaklarımızı sürekli yanık tutarız. Sözcük buradan gelir ocak yakma ayı..

Başertesi
sözcüğü ile dalga geçileceğinden hiç kuşkum yok. Sesli söylendiğinde (alışkanlıklardan olsa gerek) dilimiz çevirmiyormuşta böyle söylüyormuş gibi oluyor. Dili dönmeyen çocukların pazartesi demesi gibi bir ses çıkıyor.
  • 0

En soñ Gökbey tarafından 03 May 2008, 00:53 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1706
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 338

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen Oktay D. » 04 May 2008, 02:12

Ekim, Biçim (Kasım) olabilir. Ya da  kasım < kasama "kesmek, biçmek" olduğu için hem añlam hem ses yönünden beñzer olan kesim yeğlenebilir: ekim, kesim, aralık.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7360
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3238

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen Gökbey » 04 May 2008, 13:36

Biçek > Bıçak
Teñri > Tañrı
Türünçi > Turuncu


gibi düşünürsek ;

Kesim > Kasım olur.

Kasım ayını sorun etmeyelim derim .
  • 1

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1706
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 338

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen Oktay D. » 05 May 2008, 21:26

Önceki iletimde belirtmeyi unutmuşum, kasım Arapçadır ve kökü "kasama" (kesmek) dir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7360
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3238

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen YİĞİT TULGA » 13 May 2008, 09:38

Can Dündar: Aralık
Tarih: 04.12.2004

İçinde bulunduğumuz aya neden aralık dediğimizi biliyor musunuz?
Ben bunu üniversitede öğrenmiştim.

Mülkiyeli hocamız rahmetli Cemal Mıhçıoğlu, öz Türkçe kullanımı konusunda kendisiyle yarışırdı. Yazışmalarında yabancı sözcük oranını yüzde birin altına indirmekle övünür, sınavlarda yabancı sözcüklere Türkçe karşılık bulmamızı isterdi.
İşte o öğretmişti ay adlarının ne zaman, nasıl değiştiğini...

15 Ocak 1945'te çıkmıştı "Bazı Ay Adlarının Değiştirilmesi Hakkında Kanun"...
Yasa önerisinin altında Erzincan mebusu şair Behçet Kemal Çağlar'ın imzası vardı.
Bir encümenin hazırladığı yasayla 4 ayın adı değiştiriliyordu:
"Teşrinievvel"e, bundan böyle "ekim yapılan ay" anlamında "ekim" denecekti.
"Teşrinisani", "kısımlara bölen, taksim eden" anlamında "kasım" olacaktı.
Ocakların tüttüğü en soğuk kış ayının adı, "Kanunusani"den "ocak"a çevrilecekti.

* * *
Mıhçıoğlu Hoca, bu değişiklikleri anlatırken kendini tutamaz, "Ne olurdu elleri değmişken diğer ay adlarını da sadeleştirselerdi" derdi.
Onlara ilişkin kendi önerileri vardı:

Arapça ve Farsçada da kullanılan "şubat", "şebat" kökeninden gelen Süryanice bir sözcüktü. 16. yüzyıla ait sözlüklerde "Türkler ona 'gücük' der" deniliyordu. "Gücük", yani kısa, bodur ay... Hoca'nın tavsiyesi buydu.

"Mart", Latincede savaş tanrısına adını veren Mars'tan geliyordu. Çünkü martta buzlar erir ve savaşa çıkmak için yollar açılırdı. 15. yüzyıla ait Farsça bir yapıtta "Yilin ayı der buna rustayiler (kırda yaşayanlar) / Adını mart koymuş İsa'yiler (İsa'ya inananlar)" deniyordu. "Yilin" ya da "Yelin", "dişi hayvanların meme torbası"ydı. Anadolu'da memesine süt yürüyen doğuracak hayvanlar için "yelinliyor" deyimi kullanılırdı. Mıhçıoğlu, kuzuların meme emdiği bu aya "Yelin" adını öneriyordu.

"Nisan" da Süryaniceydi. Anadolu'da "abril" ya da "abrel" derlerdi. Latince "aperire" (açmak) eyleminin türevi "aprilis"ten türemişti. Kastedilen "Çiçeklerin açtığı ay" ise, Diyarbakır'da kullanılan "Açaray" daha iyi değil miydi?

"Mayıs", Latince "maius"tan (büyük) geliyordu. Mıhçıoğlu'nun önerisi ise Elazığ yöresinden "gülayı" ya da "gülay"a dönüştürülmesiydi.

Yine Süryanice bir sözcük olan "kheziran"dan gelen "haziran" için, Anadolu'nun gerçek bir bozkır görünümü almaya başladığı ay olması nedeniyle "bozaran" adı öneriliyordu.

"Temmuz", Süryanice "tamuz"dan geliyordu. Kars, Erzurum yöresinde ise "biçimay" deniyordu. Hoca, "biçim"i öneriyordu.

"Ağustos" Roma İmparatoru Augustus Sezar'ın adını taşıyan aydı. Tahılın çuvallara doldurulup kaldırıldığı zamana rastladığı için "derim" karşılığını hak ediyordu.

"Eylül" de Süryanice idi. Çoğu tarım ürününün toplandığı bu aya Ordu'da "verimay" denirdi. Cemal Hoca "verim"i öneriyordu.
* * *

Ocak, Gücük, Yelin, Açaray, Gülay, Bozaran, Biçim, Derim, Verim, Ekim, Kasım, Aralık...

İşte sığırtsal (pastoral) "Mıhçıoğlu takvimi"nin ayları bunlardı.
"Kanunuevvel"e gelince...
Halk dilinde ona, iki bayramı, iki mevsimi, iki yılı birbirinden ayıran ay anlamında "aralık" deniyordu.
1945 yılbaşında resmi olarak da bu adı alacak ve 60 yıl sonra Türkiye'de iki dönemi birbirinden ayıran tarihi bir Aralık'a dönüşecekti.


Can Dündar

Milliyet


04/12/2004
  • 0

Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 33

Ynt: Öy Kavramları / Gün Adları / Ay Adları

İletigönderen Yérbey » 14 May 2008, 15:56

Mıhçıoğlu yazdı:Ocak, Gücük, Yelin, Açaray, Gülay, Bozaran, Biçim, Derim, Verim, Ekim, Kasım, Aralık...


Mıxçıoqlu'na aynən qatılıram. Aylarımız bələ olmalıdı.
Amma gücük yerine bodur desek daha əy olar. Gücük, oxuyanda küçük kimin durur; bu da tutulmasına əngəl olabilər.

Yəni aylarımız :


Ocak, Bodur, Yelin, Açaray, Gülay, Bozaran, Biçim, Derim, Verim, Ekim, Kasım, Aralık
  • 2

- Her şey yoluna girmeden önce işler daha da kötüleşir.
Yérbey
Dérnek Üyesi
 
İleti: 475
Katılım: 16 Eyl 2007, 20:38
Değerleme: 28

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 5 konuk

Reputation System ©'