Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

integral, integrasyon

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

integral, integrasyon

İletigönderen Berk » 01 Oca 2014, 19:05

"integral" sözcüğü için neyi kullanmalıyız? Aynı konu başlığı altındaki "derivative" kelimesi için, çok güzel bir Türkçe karşılığını bulmuşuz: "türev." Aşağıda, integral sözcüğünün sözlükteki anlamı:

integral: a numerical measure computed by a limiting process in which the domain of a function is divided into small subintervals and the value of the function at a point in each subinterval is multiplied by the measurement of that subinterval, all these products then being summed.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 07 Mar 2019, 13:22 tarihinde düzenlendi, toplamda 2 kéz düzenlendi.
Gérekçe: başlık adı
Üyelik görseli
Berk
İlgili
İlgili
 
İleti: 10
Katılım: 30 Ara 2013, 21:15
Konum: Ýzmir, Türkiye
Değerleme: 0

Ynt: integral

İletigönderen Oktay D. » 01 Oca 2014, 21:37

Bu başlığı açtığıñız iyi oldu, açmadığımızı ayırt étmemiştim.

Doğu coğrafyasına Batı'da bulgulanan integral hesabıñ ilk girdiği tarih 1900'leriñ başıdır. Tevfik Bey, Dâr-ül Fünûn'da vérdiği derslerde integrali mütemmem adıyla öğretmiştir. Bugün Türkçede tümlev diye bir karşılığı bulunmaktadır. Kimileri Fransızca okunuşuyla entegral dése de yaygın olarak integral kullanılıyor.

Latince integralis "bütünleyen biçim" sözcüğü, integer "bütün" sözcüğünden gelir. O da in- "olumsuz" ile tangare- "değmek" sözcüklerinden gelir.

Öte yandan Osmanlıca mütemmem "tümleyen" sözcüğü, Arapça #tmm "tümlemek" sözcüğünden türemiştir, dilimize aynı kökten tamam sözcüğü de geçmiştir.

Türkçe türetim olan tümlev ise, Orta Türkçe tüm "bütün" sözcüğüne +lA- eki ma ve -g eki getirilerek türetilmiş ancak sınav sözcüğünde olduğu gibi Kıpçak Türkçesi étkisiyle *tümlek veya *tümle diye uyarlamak yérine tümlev diye uyarlanmıştır.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 01 Oca 2014, 21:49 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431

Ynt: integral

İletigönderen Bi50likdaha » 02 Oca 2014, 02:56

Tümlev doğru ma uygun.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 420

Ynt: integral

İletigönderen Berk » 02 Oca 2014, 18:36

Teşekkür ederim arkadaşlar. :) Sözcüğü çok sevdim, seneye kesinlikle kullanacağım!
  • 0

Üyelik görseli
Berk
İlgili
İlgili
 
İleti: 10
Katılım: 30 Ara 2013, 21:15
Konum: Ýzmir, Türkiye
Değerleme: 0

Ynt: integral

İletigönderen hskizilcik » 04 Eyl 2017, 16:03

ntegral için tümlev denmesi gerektiği kanısındayım. Ters olan türeve benzetilerek... Hem tersi ile aynı ek ile türemiş olur hem de anlamı verir.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 183
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 115

İntegrasyon

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 07 Mar 2019, 00:08

integrasyonintegrasyon için sözlük sonucu
MATEMATİK TERİMİ
ad
1.
bilinen bir diferansiyelin denklemini çözme işlemi.
2.
herhangi bir diferansiyel denklemi çözme işlemi.
Köken
Fransızcadan
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1324
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: integral, integrasyon

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 21 Nis 2019, 03:12

Bu tümlev sözcüğünü çok beğendim. Matematik yaparken ağzımdan integral bile çıkmıyor artık. Birkaç kez yanlışlıkla tümlevin ne olabileceğini bilmeyen insanlara bile tümlev dedim. Söyleyip nasıl türetildiğini ve yabancı sözcüğün kökünü de söyleyince insanlar anlayışla karşılıyor ve beğeniyor. Türev-tümlev ikilisi gerçekten çok güzel.

İntegral operatörü yerine tümlev işlemcesi, integral sâbiti yerine tümlev değişmezi ve integrasyon yerine tümlevsellik/tümlev yapısı diyorum.

Tümlevsellik, tümlev yapısı
İntegrasyon

Tümlev değişmezi
İntegral sâbiti (c)

Tümlev işlemcesi
İntegral operatörü

Alt ve üst kısıt
Alt ve üst sınır
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1324
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: integral, integrasyon

İletigönderen Oktay D. » 21 Nis 2019, 18:23

değişmez ile sabit kavramları aynı şeyler değiller.

sabit başlığına değişmez (invariant) ile sabit (constant) arasındaki ayrımı yazdım.

O yüzden değişmez sözcüğü sabit sözcüğünüñ karşılığı olamaz. Tümlev sabiti de, tümlev değişmezi olarak karşılanamaz bu yüzden. O başlıkta durgan ve durgun karşılıkları bulunuyor şimdilik.
  • 2

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431

Ynt: integral, integrasyon

İletigönderen Furkan Yıldırım » 21 Nis 2019, 22:50

Belirsiz integral için terstürev kullanılıyor, Mustafa Yağcıdan felan duyduğumu anımsıyorum. Tabiki belirli integral için aynısı söylenemez. Aslında C sabitinin belirsizliğinden dolayı belirsiz integral içinde terstürev biraz muğlak bir sözcük ancak okullarda konunun daha iyi oturması için oldukça yararlı bir sözcük.
  • 0

Üyelik görseli
Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 213
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 331

Ynt: integral, integrasyon

İletigönderen Oktay D. » 21 Nis 2019, 23:16

tümleme
integrasyon, integration


Bu arada elektrik elektronikte
tümleşik devre
integrated circuit

karşılığınıñ kullanıldığını da añımsatayım.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431

Ynt: integral, integrasyon

İletigönderen Furkan Yıldırım » 23 Nis 2019, 19:57

Evet hocam, içinde “ve”, “veya” gibi kapılar bulunan metal ayaklı karbon gövdeli elektronik devre elemanlarıdır. İçinde çeşitli kapılar entegreli olduğu için entegre deniyor ama biraz muğlak bir ad bence. Bir entegreyi alıp tek bir kapısını kullanabilirsiniz. Tümleşik devre de deniliyor Türkçe karşılığı olarak ancak daha iyi bir adlandırma olabilirdi. Tabi yeterince oturmuş durumda bir sözcük olduğu için değiştirilmesi de çok zor, böyle kalması daba iyi olabilir. (Örneğin; kapılık, kapıcı vs. daha yerinde bence) Kapının ne olduğunu merak edenler için;
3B2AB6FA-BB68-4D7A-BFAA-6941BCE8CF6C.png
3B2AB6FA-BB68-4D7A-BFAA-6941BCE8CF6C.png (25.51 KiB) 1827 kéz görüntülendi
  • 0

Üyelik görseli
Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 213
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 331

Ynt: integral, integrasyon

İletigönderen Oktay D. » 24 Nis 2019, 01:38

Benim açımdan tümleşik devre çok iyi bir karşılık.

Kapılarıñ da diyotlar ve transistörlerle yapıldığını düşünürsek bence tek bir kapısı da, özünde kendi başına tümleşik bir devre oluyor.

Daha başka bir durum da örneğin 741 (Op-Amp) gibi devre öğeleri. İçlerinde transistörleriñ yanı sıra direnç ve sığaçlar da bulunuyor ve tek bir öğe kullanımı söz koñusu.
OpAmp-icerik.png
741 OpAmp içeriği (Wikipedia'dan alıntı)
OpAmp-icerik.png (45.5 KiB) 1816 kéz görüntülendi
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431

Ynt: integral, integrasyon

İletigönderen Furkan Yıldırım » 24 Nis 2019, 06:04

Şöyle düşünün, 5 ayrı devreyi üst üste koyuyoruz, devrelerin bağlantısı yok. Bir devre diğeriyle temas etmiyor, bu durumda onlar yalnızca üst üste konulmuş devreler tümleşik değil ki. Birbirinden bağımsız. Ancak bu dediğim entegrelerin gerçekteki durumu, endüstride yada kullanıldığı ürünlerde hiç bir ayağının boşta bırakılmayacağını düşünürsek o zaman daha isabetli bir karşılık gibi görünüyor.

Hatta sizin dediğiniz gibi, yalnızca bir kapının bile tümleşik bir devre olduğunu düşünürsek çok daha isabetli bir karşılık olduğu kabul edilebilir.

Bu arada sonradan usuma geldi; devrede Türkçe değil zaten. “Tümleşik çevrim(ler)” denebilir.
  • 10

Üyelik görseli
Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 213
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 331

Ynt: integral, integrasyon

İletigönderen Gökkurt » 10 May 2019, 04:50

constraint - kısıt değil mi?
border - uç,kenar
boundary - sınır
  • 0

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 430
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 303

Ynt: integral, integrasyon

İletigönderen Oktay D. » 10 May 2019, 15:02

TürkçeSözlük78 yazdı:
Alt ve üst kısıt
Alt ve üst sınır

Gökkurt yazdı:constraint - kısıt değil mi?
border - uç,kenar
boundary - sınır

Evet, constraint karşılığı olan kısıt ile kolaylıkla karışır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431


Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

cron
Reputation System ©'