Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

ampul, avize, lamba

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen Tansık » 07 Eki 2011, 20:32

''Lamba'' demekle ''ışıkarmudu'' demek arasında hiçbir fark yok, kanımca. Ayrıca, bir sözcüğün ağızlarda karşılığı varsa, yeni bir türetim es geçilmeli bence.
  • 0

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 15

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen ingichka » 07 Eki 2011, 20:40

Tansık yazdı:''Lamba'' demekle ''ışıkarmudu'' demek arasında hiçbir fark yok, kanımca. Ayrıca, bir sözcüğün ağızlarda karşılığı varsa, yeni bir türetim es geçilmeli bence.
Maksat biraz da Macarca ile yakınlık kurmak.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen ingichka » 07 Eki 2011, 20:46

ingichka yazdı:
Tansık yazdı:''Lamba'' demekle ''ışıkarmudu'' demek arasında hiçbir fark yok, kanımca. Ayrıca, bir sözcüğün ağızlarda karşılığı varsa, yeni bir türetim es geçilmeli bence.
Maksat biraz da Macarca ile yakınlık kurmak.
+ Kelimenin anlamını at iken armut yapmıyoruz (:
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen Temirbek » 07 Eki 2011, 21:03

Evet, Kırgızcadakı almurut < al + murut bileşimiymiş gibi bir izlenim uyandırıyor. Ayrıca al + mula > alma da var. Belki eski devirlerdeki bir *mu- kökünden > *mur, *murut, *mula gibi türemeler olmuş diye düşünülebilir. Ancak sözcüğün m- ile başlaması düşündürücü belki daha da eski biçimlerini *bu- gibi düşünürsek, tüm bu türemelere mantıklı birer añlam verebilirsek, kurgumuz doğru olabilir.

Şöyle bir zorlama denemesi yapabilirim :) bu- "kokmak" diye bir eylemimiz var (burun, burcu, buram buram) Ana Altayca *bur- "kokmak, rayiha yaymak" (geçişli) > *burut "kokulu meyve, armut"(?) > *alburut (?) > almurut ~ > *bul- "kokmak" (edilgen) > *bula "kokulu meyve" (?) > *albula (?) > almula ~

Fenâ hâlde salladığımın farkındayım :) Ancak Farsça olduğu savlanan amrûd için herhañgı bir köken açıklaması yoktur, "Farsça" deyip geçiyorlar, ancak kökü nedir? Ben hiç değilse iyi kötü birşeyler denedim :)
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1132

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen Türkeröz » 28 Eyl 2016, 23:34

"Güncel Türkçe Sözlük
lamba anlamı
is. (la'mba, l ince okunur) 1. Petrol gibi yanıcı bir madde yakarak veya elektrik akımıyla içindeki teller akkor durumuna geçerek ışık veren alet: "Bir gaz lambasının ışığında önüme serdiğim haritayı tetkik ediyordum." -Y. K. Karaosmanoğlu. 2. Radyo ve televizyonlarda kullanılan, havası boşaltılmış veya içine düşük basınçlı bir gaz doldurulmuş cam, seramik veya çelikten ampul. 3. Kapı, pencere kenarlarına açılan, genellikle dik açılı girinti."

BSTS / Aydınlatma Terimleri Sözlüğü
akkor lamba anlamı İng. incandescent (electric) lamp Alm.Glühlampe Fr. lampe (électrique) à incandescence
Işık üretimi, elektrik akımı geçmesi ile akkorlaşan bir cisim aracılığı ile elde edilen lamba.

akkorlu
lamba
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2967
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 530

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen cingelek » 29 Eyl 2016, 14:43

bomcuk El feneri ampulü. (Alıkoy *Çaycuma -Zonguldak)
baca Lamba. (-Sinop)
bılkıl (II) Küçük el lambası. (*Gürün -Sivas)
cam (III) 1. Lâmba şişesi. 2. Lamba haznesi. (Güveçlik, Honaz -Denizli)(-Giresun)
camlı ışık Lamba. (Şehmusa, Şehli *Piraziz -Giresun)
cıla Lamba. (*Nazimiye -Tunceli)
cin (V) İdare lambası: (*Mecitözü -Çorum)
cingaz (I) Küçük lamba. (*Bartın -Zn)
dındık (III) 2. Küçük, şişesiz gaz lambası, idare. (Kesrik -Sivas)
dikmen (IV) Basit lamba. (*Ladik -Samsun)
ılıklık [ılıkma, ılıkman][ılıkma][ıhkman] İdare lambası. (-Ankara)(Alihoca *Zile -Tokat)(*Sungurlu -Çorum)
ışıkça Işık veren araç, mum, lamba, vb. (Afşar aşireti, Paza-rören *Pınarbaşı -Kayseri)
ışıklık Lamba. (*Antakya ve çevresi -Hat.)
ışılgı [ışılık, ısıtın, ıslak (III)][ışılık][ısıtın][ıslak (III)] 1. Ateş, lamba vb. şeylerden gelen ışık. 2. Lamba. (*Eğridir ve köyleri, -Isparta; *Anamur -İçel; Ceylan *Fethiye -Muğla)(Bağyaka*Finike -Antalya)(-Afyonkarahisar)(-Balıkesir)(*Havza -Samsun)
ilekmen [iligmen][iligmen] İdare lambası. (*Çorlu -Tekirdağ)(-Burdur)
likmen [hlunan (II), likmen, ulunan -l, lükmen][lıkman (II)][likmen][likman -1][lükmen] Tenekeden yapılmış idare lambası, kandil.
ölünkörü (II) Küçük lamba, idare lambası Kılıç *Keçiborlu -Isp. (Kılıç *Keçiborlu -Isparta)
ösüz (II) [öşöş (II), öysüz][öşöş (II)][öysüz] Küçük gaz lambası, idare lambası. (Göynük -Bolu)(Alpağut, iğneciler *Mudurnu -Bolu)(Atçak *Nallıhan -Ankara)
öz (III) Lamba, fener vb. (Haliliye *Ceyhan -Adana)
üfürgirik Küçük gaz lambası. (-Sv. ve çevresi; -Ky. ve çevresi)
yağdaç Lamba. (*Anamur köyleri -İçel; Başkumak *Manavgat -Antalya)
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 366

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen cingelek » 29 Eyl 2016, 14:53

ingichka yazdı:
Tansık yazdı:''Lamba'' demekle ''ışıkarmudu'' demek arasında hiçbir fark yok, kanımca. Ayrıca, bir sözcüğün ağızlarda karşılığı varsa, yeni bir türetim es geçilmeli bence.
Maksat biraz da Macarca ile yakınlık kurmak.
Macarcada ampul anlamına gelen kelimeler:
égő (yanar)
villanykörte (elektrik armudu: yaldırayık kertme[si], çıngı kertme[si])
izzó (yanar)
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 366

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen Gökkurt » 01 Eki 2016, 23:35

ışıç
ampül
  • 4

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 426
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 299

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen Gökkurt » 02 Eki 2016, 02:15

ışıç yuvası
duy
  • 0

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 426
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 299

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen toorku » 02 Eki 2016, 05:27

ışılak
lamba


ışıldak
lamba



avize farsça avihten fiilinden geniş zaman haliden üretme yani asmak eyleminden asılı olan nen

asmalık
avize


asılak
avize
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 920
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1253

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen birtancazin » 05 Haz 2017, 02:56

Lamba ile ilgili yerel pek çok örnek verilmiş ışılgı içlerindeki en iyisi ve kurallısı.
Projektör... Işıldak
Lamba... Işılgı
Far... Yalgı
Florasan... Akışılgı
Bununla birlikte verilen yerel örneklerden türlerine göre adlar yeğlenebilir.
El feneri... El çakarı
Fener... Çakar
Yakmak yanmak yaldız yıldız alev alaz yıldırım yabıldak ışık hep istim kökten
Ayrıca balkımak parlamak kesik kesik parlamak demem
Işıkla işaret vermek anlamında balkımak,
Yakamoz anlamında balkış (genel anlamda ışıltı ancak doğal olay için balkış)
Işıklı işaret için balkımaç denebilir.
Ampul için aymak denebilir.
Farın ampulü yanmış.... Yalgının aymağı işlemez olmuş, bozulmuş,... Yanmak iki türlü kullanılıyor ki bana saçma geliyor.
  • 0

birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen Türkeröz » 12 Nis 2019, 23:07

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
ışlak anlamı
Parlak.
*Acıpayam -Denizli
Karpuzlu *Çine, Pirlebey *Nazilli, Eymir *Bozdoğan -Aydın
*Ödemiş ve köyleri -İzmir
*Mustafa Kemal Paşa -Bursa
*İskilip -Çorum
Karahalil *Havza -Samsun

ışlak anlamı
Göz.
-Kastamonu ve çevresi

ışlak anlamı
Lamba.
*Havza -Samsun
  • 1

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2967
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 530

Ynt: ampul, avize, lamba

İletigönderen bensay » 14 Nis 2019, 16:01

yıllar, yıllar önce "avize" için "ışıldız" demiştim, bugün de diyorum
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2814
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1374

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Majestic-12 [Bot] ve 7 konuk

cron
Reputation System ©'