Yanıtsız iletiler    Étkin başlıklar

Tüm zamanlar UTC + 3 saat





Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 32 ileti ] 
Béte git 1, 2, 3  Soñraki

Yazdırma görüntüsü Önceki başlık   Soñraki başlık  
Yazar İleti
Aranacak:
 İleti Başlığı: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 04 Ara 2015, 23:42 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Üyelik görseli
Katılım: 30 Haz 2015, 17:25
İleti: 265
Değerleme: 155
Tehlike sözcüğünün Türkçe karşılığı nedir? Atalar ne demiş, soydaşlar ne der?

_________________
Görsel


En soñ Oktay D. tarafından 16 Haz 2016, 15:35 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
başlık düzenlendi


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Tehlike!
İletiGönderilme zamanı: 16 Haz 2016, 14:15 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 25 May 2016, 22:14
İleti: 890
Değerleme: 879
"Tehlike" Arapça "hlk" helak olmak >>tükenmek >>yokalmak kökünden gelir. kendi önerilerim bunlar:
Tüketek
Yokaltak


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 16 Haz 2016, 15:28 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
tüketek, yokaltak gibi sözcükler Arapçasınıñ çevirisi gibi olmuş. Bence pek çağrışımlı değil.

Eski Türkler "terör, topluca korkutma, büyük tehlike" añlamında béliñ sözcüğünü kullanıyordu. Bugün Yörükler ve bazı Orta Asya Türkleri de bu sözcüğü veya türevlerini kullanıyor. Ancak bu sözcük daha çok "terör" için bir karşılık. Bu arada bu sözcüğüñ geçtiği bir Karluk atasözü vardır:
Er kutı béliñ, sub kutı tériñ
"Eriñ değeri terör[dür], suyuñ değeri dériñ[dir]"

Eski Türklerde ayrıca ada "tehlike" diye bir sözcük bulunur. Eylem hâli adart- "tehlikeye sokmak". Yakutlarda atagasta- "zarar vermek, saldırmak" ve Şorlarda aza "şeytânî bir ruh" şeklinde hâlen kullanılır.

Eski Türkçedeki -d- ve -d sesleri kurallı olarak Oğuz ve Kıpçak Türkçelerinde -y- ve -y olurken Yakutçada -t- ve -t, Şorcada ise -z- ve -z olmuştur [Bozkurt, 2005]. Eylemiñ türeyişi, ada sözcüğüne adlara gelen +r- eki ve ettirgen -t- çatı eki ile olmuş gibi görünüyor. Tıpkı
gebe "şişmiş" > geber- "ölmek (cesetler şişer)" > gebert- "öldürmek"
kara "siyah" > karar- "siyah olmak" > karart- "siyah yapmak"
sözcüklerindeki gibi...

Türkiye Türkçesindeki ayart- "kandırmak, yoldan saptırmak; uyarmak" sözcüğünüñ Eski Türkçe adart- "tehlikeye sokmak" sözcüğünden türediğini düşünüyorum.

Bu durumda "Tehlike" için benim birinci önerim,
öñeri ayar-
tehlikede olmak; uyarıda olmak; kandırılmak

öñeri ayart-
tehlikeye sokmak; uyarmak; kandırmak

öñeri ayartı
tehlike; uyarı


ikinci önerim ise doğrudan diriltmedir
öñeri aya
tehlike

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 14

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 16 Haz 2016, 16:13 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 25 May 2016, 22:14
İleti: 890
Değerleme: 879
Pek güzel sözcükler. Kıpılayın (hemen) benimsedim. :) "Ayartak" da "tehlikeli orun, tehlikeye salan" gibi anlamlarla düşünülebilir. İşte başka sözcükler de türetilebilir.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 17 Haz 2016, 20:57 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
İleti: 3166
Konum: istanbul
Değerleme: 1852
aya/ada sözcüğünün günümüz aymak eylemliği ile ilişkisi var mıdır?

_________________
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 17 Haz 2016, 21:08 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
Olasılıkla ada < ad- "aymak, fark olmak, ayrılmak" şeklinde çözümlenebilir ancak bunu tamamen añlamından yola çıkarak söylüyorum. Nitekim Şorcadaki "şeytânî bir ruh" añlamı ve Türkiye Türkçesindeki ayart- "doğru yoldan saptırmak, tehlikeye sokmak" añlamı bunuñ "sapma, ayrılma" añlamından mecâzî olarak "tehlike" añlamına geldiğini düşündürttüyor.

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 17 Haz 2016, 21:20 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
İleti: 3236
Değerleme: 675
tehlike: Zarar verebilecek durum.
tehlikeli: Zarar verebilen.

öñeri yaşam karartma
tehlike

öñeri yaşam karartabilir
tehlikeli

_________________
http://turkcesever58.blogcu.com
http://turkcegil.blogspot.com
http://turkcegil.forums-free.com

http://archive.is/h7AOj Gerçek yüzü hasımlarımın..

https://www.youtube.com/watch?v=v6M3xtO_9SY


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 17 Haz 2016, 21:31 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
İleti: 3166
Konum: istanbul
Değerleme: 1852
avuç içi anlamında bir "aya" sözcüğü var olduğundan "tehlike" olarak kullanıma oturtulması güç olur mu bilmem, aymaktan geliyor olması durumunda bu kökten başkaca bir sözcük...

_________________
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 17 Eki 2018, 23:01 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
İleti: 2832
Değerleme: 1176
Adı Soyadı: Deveb Önyüz Çatısı
öñeri yasanç
tehlike


Yas tutturucu özellikte olan. Yas, zarar anlamındadır DLT'de. Ses tınısı da tehlikeyi çağrıştırıyor bence. Direk direnç ikilisi gibi. Yasak yasanç.

Örnek
"Bu alana giriş yasançlı ve yasaktır."
"Yasaklanmış yerde kesinkes bir yasanç vardır. Bilemezsin sana yas eder."

_________________
Çok dil bilgisi olan bir kişi değilim. Hakkınızı helâl edin.
Kelime-i tevhidi gönülden deyip tövbeler edelim.
Allah rızası için Kuran-ı Kerim yolunda salih kul olalım.
Allahu teâlâ yardımcımız olsun.
Ortak Türkçe Konatı: Discord sunucusu


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 18 Eki 2018, 19:50 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
İleti: 3166
Konum: istanbul
Değerleme: 1852
çok elverişli olmamakla birlikte kimi yerde "tekinsizlik" sözcüğü tehlike karşılığı olarak kullanılabilir

_________________
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 21 Eki 2018, 19:27 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
İleti: 510
Değerleme: 348
datadeveb yazdı:
öñeri yasanç
tehlike


Yas tutturucu özellikte olan. Yas, zarar anlamındadır DLT'de. Ses tınısı da tehlikeyi çağrıştırıyor bence. Direk direnç ikilisi gibi. Yasak yasanç.

Örnek
"Bu alana giriş yasançlı ve yasaktır."
"Yasaklanmış yerde kesinkes bir yasanç vardır. Bilemezsin sana yas eder."
Yas sözüne direkt olarak +anç diye bir ek getirilemez. Yas isminden yasa- diye bir fiil de yok. Yasak kelimesi asıl anlamıyla kanun, kanuna uygun demektir, bugünkü anlamı sonradan ortaya çıkmış (belki de seçim anlamındaki saylavın mebus anlamında kullanılması gibi yanlış kullanım sonucunda bu şekilde yerleşmiş).


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 21 Eki 2018, 20:10 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
İleti: 2832
Değerleme: 1176
Adı Soyadı: Deveb Önyüz Çatısı
kuluduk yazdı:
datadeveb yazdı:
öñeri yasanç
tehlike


Yas tutturucu özellikte olan. Yas, zarar anlamındadır DLT'de. Ses tınısı da tehlikeyi çağrıştırıyor bence. Direk direnç ikilisi gibi. Yasak yasanç.

Örnek
"Bu alana giriş yasançlı ve yasaktır."
"Yasaklanmış yerde kesinkes bir yasanç vardır. Bilemezsin sana yas eder."
Yas sözüne direkt olarak +anç diye bir ek getirilemez. Yas isminden yasa- diye bir fiil de yok. Yasak kelimesi asıl anlamıyla kanun, kanuna uygun demektir, bugünkü anlamı sonradan ortaya çıkmış (belki de seçim anlamındaki saylavın mebus anlamında kullanılması gibi yanlış kullanım sonucunda bu şekilde yerleşmiş).


Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: [ Yunus Emre, Bütün Şiirleri, 1320 yılından önce]
cümle ˁālemler üstine χayr u şerri sen yasaduŋ
Çağatayca: "yapmak" [Nev, 1500 yılından önce]
nergis alur olsa bādedin kām / nānenc tirisindin yasar cām [nergis şaraptan zevk alsa, portakal kabuğundan kadeh yapar]
Yeni Türkçe: [ Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu, 1935]
yasamak = 1. Tanzim etmek; 2. Teşri etmek, taknin etmek = Légiférer

Bu bilgilerin ışığında "yasanç" sözcüğünün durumu türetilebilir duruyor. Eylem olarak "yasamak" sözcüğü Yunus Emre de "yasadun" / "yasadın" olarak kullanmış. Biraz sezgisel biraz dayanaklandırarak erdiğim "yasanç" sözcüğünü ele almak için bu örnekler yeterli gelmez mi?

_________________
Çok dil bilgisi olan bir kişi değilim. Hakkınızı helâl edin.
Kelime-i tevhidi gönülden deyip tövbeler edelim.
Allah rızası için Kuran-ı Kerim yolunda salih kul olalım.
Allahu teâlâ yardımcımız olsun.
Ortak Türkçe Konatı: Discord sunucusu


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 21 Eki 2018, 20:13 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
İleti: 510
Değerleme: 348
datadeveb yazdı:
kuluduk yazdı:
datadeveb yazdı:
öñeri yasanç
tehlike


Yas tutturucu özellikte olan. Yas, zarar anlamındadır DLT'de. Ses tınısı da tehlikeyi çağrıştırıyor bence. Direk direnç ikilisi gibi. Yasak yasanç.

Örnek
"Bu alana giriş yasançlı ve yasaktır."
"Yasaklanmış yerde kesinkes bir yasanç vardır. Bilemezsin sana yas eder."
Yas sözüne direkt olarak +anç diye bir ek getirilemez. Yas isminden yasa- diye bir fiil de yok. Yasak kelimesi asıl anlamıyla kanun, kanuna uygun demektir, bugünkü anlamı sonradan ortaya çıkmış (belki de seçim anlamındaki saylavın mebus anlamında kullanılması gibi yanlış kullanım sonucunda bu şekilde yerleşmiş).


Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: [ Yunus Emre, Bütün Şiirleri, 1320 yılından önce]
cümle ˁālemler üstine χayr u şerri sen yasaduŋ
Çağatayca: "yapmak" [Nev, 1500 yılından önce]
nergis alur olsa bādedin kām / nānenc tirisindin yasar cām [nergis şaraptan zevk alsa, portakal kabuğundan kadeh yapar]
Yeni Türkçe: [ Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu, 1935]
yasamak = 1. Tanzim etmek; 2. Teşri etmek, taknin etmek = Légiférer

Bu bilgilerin ışığında "yasanç" sözcüğünün türetilebilir duruyor. Eylem olarak "yasamak" sözcüğü Yunus Emre de "yasadun" / "yasadın" olarak kullanmış. Biraz sezgisel biraz dayanaklandırarak erdiğim "yasanç" sözcüğünü ele almak için bu örnekler yeterli gelmez mi?
Yapmak anlamında yasa- eylemi olduğunu zaten biliyoruz. Ancak yas "matem" - yasak arasında kurmaya çalıştığınız anlam ilgisi tutarsız görünüyor. Diğer taraftan Türkiye Türkçesindeki yasa- eylemi yasak kelimesinden kök çıkarma yoluyla bulunmuş gibi görünüyor.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 21 Eki 2018, 20:48 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
İleti: 2832
Değerleme: 1176
Adı Soyadı: Deveb Önyüz Çatısı
Yasa- eylemi üzerine düşünürsem eğer "yasanç" sözcüğü için şöyle bir tanımlama yapabiliyorum. Üzerinde olan doğal veya başka türlü herhangi bir yasasına uyulmadığında istenilmeyen sonuçların bütünüyle başa gelmesi ya da başa gelmesinin eşiğini aşma olasılığı bulunan durum.

Ateşin yasasına uygun davranmadığında yanmak gibi. Veya hızlanma yasasına uygun davranmadığında yönetimi yitirmek, yoldan savrulmak, bir yere çarpmak gibi. Böylelikle "yas" sözcüğünü hiç karıştırmamış oluruz. Sizde de böyle şeyler düşündürtmüyor mu bu sözcük?

_________________
Çok dil bilgisi olan bir kişi değilim. Hakkınızı helâl edin.
Kelime-i tevhidi gönülden deyip tövbeler edelim.
Allah rızası için Kuran-ı Kerim yolunda salih kul olalım.
Allahu teâlâ yardımcımız olsun.
Ortak Türkçe Konatı: Discord sunucusu


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: tehlike
İletiGönderilme zamanı: 21 Eki 2018, 21:00 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
İleti: 510
Değerleme: 348
datadeveb yazdı:
Yasa- eylemi üzerine düşünürsem eğer "yasanç" sözcüğü için şöyle bir tanımlama yapabiliyorum. Üzerinde olan doğal veya başka türlü herhangi bir yasasına uyulmadığında istenilmeyen sonuçların bütünüyle başa gelmesi ya da başa gelmesinin eşiğini aşma olasılığı bulunan durum.

Ateşin yasasına uygun davranmadığında yanmak gibi. Veya hızlanma yasasına uygun davranmadığında yönetimi yitirmek, yoldan savrulmak, bir yere çarpmak gibi. Böylelikle "yas" sözcüğünü hiç karıştırmamış oluruz. Sizde de böyle şeyler düşündürtmüyor mu bu sözcük?
Kazanç, sevinç, utanç gibi sözcüklerde bir dönüşlülük söz konusudur. Kazan-, sevin-, utan- eylemlerine -ç eklenerek türetilmiş kelimelerdir. Yasan- eyleminden yasanç diye bir türetim yapılsa bile bahsettiğiniz anlamı ifade etmez. Daha çok üretimle alakalı bir anlamı ifade edebilir (imalat, mamul, vs. gibi): Bu ayakkabılar bizim yasancımızdır.


  • 3

Tepeye Dön
 Kimlik  
 

Eskiden yéñiye gönderileri göster:  Diz  
Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 32 ileti ] 
Béte git 1, 2, 3  Soñraki



Tüm zamanlar UTC + 3 saat




Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Bing [Bot], Google [Bot] ve 24 konuk


Bu bölüme yéñi başlıklar gönderemezsiñiz
Bu bölümdeki başlıklara yanıt véremezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi düzenleyemezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi silemezsiñiz
Bu bölüme eklentiler gönderemezsiniz

Geç:  
phpBB® Forum Software © phpBB Group katkılarıyla
Powered by Reputation System © Pico88

Theme Created By ceyhansuyu

Türkçe çéviri: Oktay Doğangün
Reputation System ©'