Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

hız (velocity), sürat (speed)

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

Ynt: hız, sürat

İletigönderen bensay » 10 Eki 2017, 14:02

yelgin
Hızlı.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


yukarıdaki alıntı bağlamında yel- kökünden yelim, yelgi, yelit...?
  • 5

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: hız, sürat

İletigönderen hskizilcik » 13 Eki 2017, 12:49

Hız sözcüğünün yansıma köklü olduğu kanısındayım. Dolayısıyla Türkçe olarak ele alınmalı. Sürat sözcüğü ise Arapçası olmakla birlikte, fizikte ikisi ayrı kavramlardır. hız, velocity ile belirtilen, vektörel özelliği gösterirken, sürat skalerdir ve değerini verir.

Benim önerim hız, hız olarak kalmalı, sürat için ise tezlik denmeli. İvme sözcüğü hız değişimini verdiği için iv- kökünü kullanmak eğitsel açıdan karışıklığa yol açabilir.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Dérnek Üyesi
 
İleti: 212
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 195

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Oktay D. » 13 Eki 2017, 21:23

Hız sözcüğü Farsça xās- eyleminden geliyor, "aniden kalkmak, sıçramak" démek.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6055

Ynt: hız, sürat

İletigönderen toorku » 15 Eki 2017, 21:54

ilginç olan şu خاستن iranda ya da iran coğrafyasında hız anlamında kullanılıyor mu ki iran azerbaycanından arkadaşlar daha yakın bilgi verebilirler

nişanyan 20.yy da hız sürat anlamına geldi diyor ama ne zaman bu iş başlamış tam açık değil


öñeri fırlı
süratli
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 935
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1265

Ynt: hız, sürat

İletigönderen hskizilcik » 15 Eki 2017, 23:35

Ben kökü Farsçaya dayandırılan sözcüklere her zaman iki kez bakmak gerektiği kanısındayım. Farsça köklü denen sözlerin zamanında Türkçeden Farsçaya geçmiş olma olasılığı da var. O yüzden kesin diyemiyorum söz konusu Farsça olunca. Malum, etkileşim, karanlık çağlara dek gidiyor.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 212
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 195

Ynt: hız, sürat

İletigönderen ulduzéver » 16 Eki 2017, 04:54

Farsçada "xîz berdâşten" (bir şeyin/kimsenin üzstüne çabucak kalkmak) diye bir birleşik eylem de var. Birebir "xîz" (kalkış) ve "berdâşten" kaldırmak demek.
Türkçede Xîz › hız olması doğrudur bence.

Öneriye gelince sayın Bensay'ın önerdiği yélit sözcüğünden daha güzelini bulamadım. :)
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 878
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 850

Ynt: hız, sürat

İletigönderen hskizilcik » 16 Eki 2017, 10:53

Sorum şu: Farsçada bunun kökü nereye gidiyor? Yani Farsça xiz nereden geliyor? eğer bu da yansımaya gidiyorsa, yansımaları bir ulusa mal edemeyeceğimiz için Farsça saymak doğru olmayacaktır.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 212
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 195

Ynt: hız, sürat

İletigönderen ulduzéver » 16 Eki 2017, 16:33

Farsça xâsten (kalkmak) eyleminin geçmiş zaman kökü xâst-, şimdiki zaman kökü "xîz"dir. Daha dip kökenini bilemedim çünkü Farsçanın tözel eylemlerindendir demeli addan yapılma değil. Addan yapılma eylemler "-îden" ekiyle türetilir ve geçmiş zaman köküyle şimdiki zaman kökü arasında öyle çok fark olmaz, örñeğin Az.Türkçe köç "göç" › Farsça kûç › kûçîden "göçmek" › geçmiş zaman kökü "kûçîd", şimdiki zaman kökü "kûç".

Xâsten gibi kuralsız eylemlerin kökü Orta ve Eski Farsçada araştırılmalı.
  • 5

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 878
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 850

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Yiğit98 » 17 Ağu 2019, 15:16

Oktay D. yazdı:téz "hızlı"
tézlik "hız"
tézlilik "hızlılık"
çabuk "süratli"
çabukluk "sürat"
çabukluluk "süratlilik"

Örnekler.
"tézlik sıñırını aşan sürücü, yönlendirmesini yitirerek karşı doğrultudan gelen bir araca çarptı."

"tézlik yönlü bir nicelikken çabukluk onuñ büyüklüğüdür."

"Déñeylerdeki téz bir nésneniñ algıç dedektör larda bıraktığı ize bakarak onuñ érk enerji ini, gidim momentum ini, kütlesini ma yükünü bilebiliyoruz."

"Bir nésneniñ dévinim érki kinetik enerjisi , onuñ tézliğine değil, yalñızca çabukluğuna bağlıdır."


Bunları aldım. Sağolun.
  • 0

"Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur! Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz; Bizim, onlara yaklaşmamız gerekli... dil bağı kurmamız lazım... Bunları kim yapacak? Elbette Biz!" M. Kemal Atatürk
Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 247
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 129

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Algan Batur » 07 May 2020, 23:39

Çapmaktan çapay = hız
tez = hızlı
  • 0

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 26

Ynt: hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen bensay » 08 May 2020, 04:47

hız için bir süredir iv- tabanlı "ivin" sözcüğünü deniyorum, kötü değil gibi.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1835

Ynt: hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen datadeveb » 08 May 2020, 12:46

DLT'den elde edilen bilgiye göre
öñeri tavrak
sürat
  • 0

Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhid söyleyelim. Çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyalım, onunla edim "amel" edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ kabul etsin.

Canlı yazışmalar > OTK: https://discord.gg/ZrDbZgd
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2158
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 900

Ynt: hız (velocity), sürat (speed)

İletigönderen hskizilcik » 08 May 2020, 12:58

Buradaki önerilerden gördüğüm, olayın çok yanlış anlaşıldığıdır. Biz hız niceliği için terim arıyoruz, hızlı için değil. Yani bir şeyin sıcak olmasıyla sıcaklık farklı şeyler. Hızlı olmasıyla da hız farklıdır. Hıız düşük olana yavaş denir, yüksek olana hızlı. Yani hızlı anlamına gelecek sözleri, hız için önermek doğru değil.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 212
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 195

Önceki

Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'