Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

/+sAl/

Dil üzerine yaptığıñız araştırmaları, kişisel çalışmaları içerir.

Ynt: +sAl eki uydurma mı?

İletigönderen metehan » 24 Oca 2009, 17:24

yeşil  Tü  [UyS, Kaş xi] yaşıl taze bitki rengi  < Tü yaş körpe, taze, nemli, yeşil " yaş1 

*yeşilin kökü yaştır  yaş;taze, yeni, bayat olmayan  yaşıl;taze bitki rengi, taze olan, yeni olan şey, renk ...

görüldüğü gibi "ıl" takısı sözcükle bileşik bir ek değil."ıl" takısının sözcüğe kattığı anlam farklı.

kızıl  Tü  [Or, Uy, Kaş viii] kızıl/kızgıl kırmızı  < Tü kız- " kız- 
kızıl da kızarmaktan gelir, kızıl;kızmış, kızarmış, ateş rengini almış...

yani; kızarmış olan, ateş gibi olmuş....kırmızı

burda da görülüyor ki "ıl" ekinin işlevi farklıdır.

güzel  Tü?  [DK xiv] gözel ; [Çağ xv] küzel ; [Arg xvi] güzel ; [Kırg ] közöl a.a. 
güzel de büyük olasılıkla "göz" den gelir.

gözel; göze hoş gelen, hoşa giden....güzel

buradaki "el" ekinin de görüldüğü gibi sözcüğe kattığı anlam diğerleri gibidir.

sonuç olarak; bu ekler kullanıldıkları sözcüklerle bileşik değildir, aksine kullanıldığı sözcüğe yeni bir anlam katan eklerdir.Hepsinin sözcüğe kattığı anlam aynıdır.

eklendikleri sözcüklere, kendi anlamlarıyla ilişkili olarak sıfat/nitelik özelliği katarlar...
  • 0

metehan
İlgili
İlgili
 
İleti: 14
Katılım: 31 Eki 2008, 19:52
Değerleme: 0

Ynt: +sAl eki uydurma mı?

İletigönderen Oktay D. » 24 Oca 2009, 18:56

Şimdi buradaki eklerinğ ne olduğunu kestiremiyoruz sorun bu. Örneğin burada +el ile +ıl farklı eklerdir. Ancak bileşik oldukları düşünüldüğünde sadece -l kısmı ortak olabilir. Burada aradaki /ı/ ve /e/ sesleri de ayrı bir ek olabilir. Ancak sorun, bundan emin olamamız. Emin olmak için *göze-, ?yaşı- gibi ara biçimlerinğ ilgili kullanımlarını bulmalıyız.

*göze- eylemi kuramsal olarak vardır, çünkü ettirgen biçimi olan gözet-, adlığı gözet+le-, vs. Türçede bulunur. Ancak ilgili bir anğlam bulmalıyız.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: +sAl eki uydurma mı?

İletigönderen metehan » 24 Oca 2009, 19:22

ara harflerin kullanımlarını aramaya gerek yok bence.çünkü bu sözcükler eski türkçe.aynı kalıbı kullanarak sözcük türetmemiz çok doğal.
büyük ünlü uyumunu göz ardı etmemek gerekir.
ayrıca zamanla değişime uğramış bu ekler örneğin yaşıldan yeşil olmuş ara harfler değişim geçirmiş.şuan kullanılan haliyle eski kalıplarını değrlendirmek yanlış olur.
  • 0

metehan
İlgili
İlgili
 
İleti: 14
Katılım: 31 Eki 2008, 19:52
Değerleme: 0

Ynt: +sAl eki uydurma mı?

İletigönderen Oktay D. » 25 Oca 2009, 01:21

Aynı kalıbı derken? Buradaki kalıbı biliyor muyuz ki? Ben bu sözcüklerin kökenlerininğ bilinmediğini söylüyorum. Henüz bu sözcüklerde ek ayrımını yapamıyoruz ki. Eğer sözcük daha eskin bir biçime iye değilse, dediğim iki kökenlemeden biri doğru olur. Ancak ikisi için de hiçbir ipuca yok.

Bu arada ara harflerinğ "kullanımı" söz konusu edilmedi. Dediğinğize bir anğlam veremedim. Ayrıca ekinğ değişime uğradığını söylüyorsunğuz? Ben hiçbir değişiklik göremiyorum?

Bu arada ben şu anki halini mi değerlendirdim? Ben tüm iletilerimde sadece ve sadece eski Türkçe sözcüklerden söz ettiğimi anğımsıyorum.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: +sAl eki uydurma mı?

İletigönderen Gökhan81 » 25 Oca 2009, 16:23

Genelagda gezinirken düsgeldigim birkac sözcük oldu. 'Ölümcül sözcügünün yaninda birincil, ikincil... gibi kullanimlari da görmek olagan.. Bunlarin tümü yanlis türetimin yapitlari midir..? Eskin örnekler elle tutulur coklukta olmasa da, gönül bu eklerin Türkce olmasindan yana..  :)
  • 0

Üyelik görseli
Gökhan81
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 55
Katılım: 28 Eki 2008, 11:11
Değerleme: 0

Ynt: +sAl eki uydurma mı?

İletigönderen Koçak » 17 Tem 2009, 17:53

Esenlikler,

Ağıl ile oğul sözcükleri için ne düşünüyorsunuz? Aradığımız sözcükler olabilir mi acaba?
  • 0

Koçak
Sesli Yeñi Üye
Sesli Yeñi Üye
 
İleti: 1
Katılım: 06 Haz 2009, 11:55
Değerleme: 0

Ynt: +sAl eki uydurma mı?

İletigönderen Oktay D. » 17 Tem 2009, 22:17

oğul < *oğ- "rasgelmek" -l (eylemden ad yapıcı)

Bu kökten
uğra- "bir yere denk gelmek, şans getirmek" < uğur "denk gelme, şans" < Eski Türkçe oğur/uğur "şans, denk gelen zaman" < *oğ-
ve birkaç örnek daha vardır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: +sAl eki uydurma mı?

İletigönderen ingichka » 20 Kas 2011, 15:44

Oktay D. yazdı:Sözcükler yanğlış türetilmemeli. Eski Türkçede ada gelen bir +(X)l eki yok (3 sözcük için kökenleme tahminden öteye gitmiyor). O yüzden adıl, tekil yanğlış türetilmişler. Buna uyarlama diyemeyiz, yanğlış/tartışmalı bilgiyle hareket etmek deriz.

Bu arada topal sözcüğündeki ek +Al bileşik ekidir ve bu ekte bir sorunumuz yok.
İstanbul Üniversitesindeki hocalarımız tekil ma çoğul sözlerinin yanlış olduğunu aytıp onların orununa teklik ma çokluk sözlerini kullanıyorlardı.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: /+sAl/

İletigönderen Bengitaşlarındili » 20 Kas 2011, 16:50

Orta Asya Türkçesinde de Köplük ve Birlik sözleri kullanılıyor.
  • 0

Anlayın Artık! Uydurukçuluk devri bitti! Bitti! Koskoca Türk dünyası dururken uydurduklarınızı yutturamazsınız. Biri önerdiğiniz sözü ilk anda kabullenebilir ama sonra diğer Türk dillerindeki karşılıklarını öğrenince, önermiş olduğunuz uyduruk söz için size kin ve nefret besler. Benim şu anda tüm uydurukçulardan duyduğum nefreti duyar size, ama bunu şahıs olarak kimseye yöneltemediği, maddileştiremediği için Türkçeciliğe yansıtır. Türkçeciliğe nefret duymaya başlar.İşte siz UYDURUKÇULAR farkında olmadan TÜRKÇEYİ BALTALAYANLAR DURUMUNDASINIZ. Yeter artık UYDURMAYIN!
Üyelik görseli
Bengitaşlarındili
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2144
Katılım: 28 May 2009, 15:46
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 0

Ynt: /+sAl/

İletigönderen PAÜlü » 18 Şub 2014, 10:41

Tekil kelimesi single kelimesine, ikil kelimesi double kelimesine, çoğul kelimesi plural kelimesine benzetilerek türetilmiş gibi görünüyor. Yani visual - görsel, digital - sayısal, national - ulusal gibi benzetme yoluyla türetilmiş uydurma kelimelerdendir.
  • 0

PAÜlü
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 150
Katılım: 02 Eki 2013, 09:35
Değerleme: 29

Ynt: /+sAl/

İletigönderen Oktay D. » 19 Mar 2014, 01:33

PAÜlü yazdı:Tekil kelimesi single kelimesine, ikil kelimesi double kelimesine, çoğul kelimesi plural kelimesine benzetilerek türetilmiş gibi görünüyor. Yani visual - görsel, digital - sayısal, national - ulusal gibi benzetme yoluyla türetilmiş uydurma kelimelerdendir.

Türkçede +gXl eki bulunur [Erdal, 1991]. Bu ek, uzun ünlüden soñraki hecede /g/ sesini kurallı olarak yitirir, ayrıca -kg- gibi ikiz geñizcil (double velar) parçalar da kurallı olarak kaynaşır.
tekil < *tekgil < tek
çoğul < *çōkgul < çōk
dördül < Eski Türkçe tö:rtgil < tö:rt
göñül < Eski Türkçe köngül < kön
yeşil < Eski Türkçe yāşıl < *yāşgıl < yāş
başıl < Eski Türkçe bāşıl ~ bāşgıl < bāş
gibi...

Bu nedenle tekil ma çoğul sözcüklerinde bir sorun bulunmuyor.

Ancak ikil sözcüğü kurallara aykırı bir türetimdir, uydurmadır çünkü +gXl ekiyle açıklanamadığı gibi, adlara gelen bir +l eki de Türkçede bulunmaz.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: /+sAl/

İletigönderen cingelek » 14 Mar 2019, 05:07

Bu eki açıklamak için verilen örnekler ya birleşik kelime çıkıyor ya da deforme olmuş kelime çıkıyor. Ağızlardan ve lehçelerden verilen örneklerde aidiyet-mensubiyet manası da bulunmuyor. TDK kendi sitesinde national - ulusal'dan hareketle uydurulmuş olabileceğini zaten açıklamış.

Hani okul kelimesi ile alakalı Banguoğlu'nun hatıratında "bunu Urfa mebusu Refet bey uydurdu" bahsi var ya, onun gibi bir ek uydurulmuş sonradan buna köken aranmış.
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 366

Önceki

Dön Bilimsel araştırmalar, kişisel çalışmalar

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

Reputation System ©'