Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

#DamgañıYitirme

Dil ile ilişkili olan, öbür ulamlarla uyuşmayan géñel yazışmaları içerir.

#DamgañıYitirme

İletigönderen Algan Batur » 30 Nis 2020, 00:37

Twitter'da bir yarlık açarak Yéditepe [İstanbul] Türkçesiniñ dilimize vérdiği korayı [zarar] düzeltmek istiyorum. Bir sağışıñız var ise gélip bu yarlığa direk [destek] vérebilirsiñiz.

#DamgañıYitirme , géñizcil n [ñ] ile kapalı e [é] damgalarını kullañ!
  • 11

Asırlar bize yaştır,
Kemal ülküye baştır.
Bize yol göster Kemal,
Anayurda ulaştır.
Üyelik görseli
Algan Batur
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 354
Katılım: 19 Mar 2020, 21:02
Değerleme: 26

Ynt: #DamgañıYitirme

İletigönderen ulduzéver » 11 May 2020, 01:00

İstanbul ağzında e sesiniñ ayırt édilemesi doğrudan çok çetin. Başka Türkçelerdeki açık e ile kapalı é sesiniñ arasında bir sestir.
Ben Türkiye Türkçesi yazarken e ile é ayrımını Azerbaycan Türkçesiniñ mantığıyla yapıyorum ancak bu konuda sorunlar yaşıyorum çünkü bu bakışıñ yañlış olabileceğini biliyorum.

Örneğin gəl-, gərək, nə? AzTde açık e iledir, örnekler çoğaltılabilir, ancak bu yérlikte gördüğüm gibi gél-, gérek, né yazılıyor. Elbette bunlarıñ eski biçimleriniñ kapalı é içerdiğini biliyorum, fakat bir soru vâr ki bu tür örnekler Türkiyeniñ başka ağızlarında açık e ile mi kapalı é ile mi?
Bir başka déyişle diliñ tarîhî gelişiminde é › e dönüşümünü göze alarak "belki doğrudan Türkiye ağızlarında da gel-, gerek, ne biçimine dönüşmüşler" diye düşünüp duruyorum. Tüm bunlar Türkiye ağızlarıyla yakından ilgilenmediğim içindir açıkçası.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 833
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 826

Ynt: #DamgañıYitirme

İletigönderen Oktay D. » 11 May 2020, 13:01

gél-, gérek, sözcükleri özünde kapalı e içerirler. Türkiye Türkçesinde kapalı olan /é/ sesbirim fonem/phoneme: bir dilde añlam ayrımı yapan eñ küçük birimdeki ses. iniñ üç éşses alofon/allophone: bir dilde bir sesbirimiñ añlam ayrımı yapmayan alt sesleri. i bulunuyor: [e], [é] ve [ɛ] (i'ye daha yakın). Aslında ilk çift kısa /é/ için, ikinci çift uzun /é:/ için éşsestir. Burada sesbirimleri bölü imleriyle, éşsesleri köşeli ayraçla bélirtiyorum.

Türkiye Türkçesinde özellikle L, N ve R yanında kısa olan kapalı e sesiniñ açık éşsesi ortaya çıkar. Örneğin géldim dérken [geldim] biçiminde açık, gélirim dérken [gélirim] biçiminde kapalı söylenir. Uzun kapalı e içeren sözcüklerde ise [ɛ] éşsesi ortaya çıkar: béş [bɛş] oysa béşer [béşer̥] (hatta tek başına béş dénince bir ile karıştırılır çünkü orada /r/ sesbiriminiñ de seslem soñu ıslıklı r éşsesi olan [ r̥ ] ortaya çıkar).

Türkiye Türkçesinde sözcüğü hep kapalı söylenir ancak bu da uzun é olduğu için ek aldığı zaman daha da daraldığını ve bu yüzden kimi sözcüklerde i ile yazıldığını görürüz: nice, nite, niye, ... Bunlarıñ /é/ ile yazılıp [ɛ] ile okunması daha tutarlı olurdu.

Azerbaycan Türkçesinde ise durum başkadır. Orada L, N, R yanında kısa kapalı é sesi açılmış ve tümüyle /e/ olmuştur; L, N, R yanında yalñızca uzun kapalı e sesleri korunur. Hem gəlmişəm hem de gəlirəm aynı [ə] ile söylenir.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8520
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5993


Dön Géñel yazışma

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 0 konuk

Reputation System ©'