Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

her zaman, hiçbir zaman

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen Temirbek » 03 Haz 2010, 23:40

Sevgili Bensay'dan gördüğüm şu türetimde oydaşalım diyorum;

*değmeleyin "her zaman" (değme "her" + zaman zarfı yapan ek)

Oñat bir türetim kendisini kutluyorum. İki seslemli sözlere /+lAyIn/ eki gelmekte; ak-şam-leyin, sa-bah-leyin gibi. Ancak tek seslemli olanlara yine zaman zarfı yapma eki olan /+In/ olarak gelmekte; yaz-ın, kış-ın gibi... Bu bağlamda şöyle bir sözcük türettim;

*nenin "hiçbir zaman" < Eski Türkçe neñ "hiç 2) hiçbir"

Toparlarsak;

*değmeleyin "her zaman, her vakitte"
*nenin "hiçbir zaman, hiçbir vakitte"
  • 4

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1097

Ynt: her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen bensay » 04 Haz 2010, 21:30

Sevgili Temirbek, Yaradan'ın esenliği üzerinize olsun.

Kanımca "öğleyin" sözcüğünün varlığında tek seslemli sözcüklerde oğur belirteci yalnızca "-ın"dır dememeliyiz. Ayrıca "güzleyin" gibi bir sözcük bana gıdım yad gelmiyor, sanki duymuşluğum, olmadı okumuşluğum var gibi. Yöresel ağızlarda başkaca örnekler bulunabilir sanırım. Öte yandan, tersi bir biçimde yöresel ağızlarda "akşamleyin, sabahleyin" yerine "sabahın, akşamın" gibi kullanımlara denkgelmek de olasıdır. Ancak, genel olarak tek seslemli sözcüklerde oğur belirteci olarak "-ın", iki seslemlilerde de "-leyin" kullanımı yaygındır demenin daha doğru olduğunu düşünüyorum.

Bu bağlamda "nenleyin" biçiminde bir seçeneğimiz de vardır. Sanki bu kulağa daha sevimli geliyor, belki de bana öyle geliyor, bu da olası.

Tüm bunların yanı sıra biraz yormacalı da olsa dilimizde "hiç bir zaman" için şu anlatım olanakları da var: Bu güne dek/değin bir kez bile/olsun, bugüne dek/değin  kesinlikle, bundan sonra bir kez bile/olsun, bundan sonra kesinlikle (Daha ayrıntılı bilgi "olmazsa olmazlar" konu başlığından edinilebilir.)

Dipçe:

gıdım yad gelmiyor: hiç yad gelmiyor
yormacalı: zahmetli
  • 1

En soñ bensay tarafından 04 Haz 2010, 22:00 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2495
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 899

Ynt: her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen Baturalptürk » 05 Haz 2010, 08:01

Bensay'a katılıyorum. Öyle bir sınıflandırma yapmak bence de yanlış. Nitekim dilimizde Bensay'ın söylediği "öğleyin"e ek olarak, "ikindiyin, gündüzün, ansızın, örneğin, karşın" sözcükleri de var. Son ikisinin yeni olması önemli değil. Zira önemli olan bu ekin dilde bu biçimiyle kullanılıyor olmasıdır. Başkaca "artıkın" kelimesini de konuşma ağzında işitiriz.
  • 0

Üyelik görseli
Baturalptürk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 532
Katılım: 15 Eki 2008, 17:47
Konum: Ankara
Değerleme: 59

Ynt: her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen Temirbek » 17 Haz 2010, 23:13

Evet, nenleyin de olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1097

Ynt: her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen Bengitaşlarındili » 18 May 2012, 22:35

Her zaman: Kez sayın
Hiçbir zaman: Hiç haçan
  • 0

Anlayın Artık! Uydurukçuluk devri bitti! Bitti! Koskoca Türk dünyası dururken uydurduklarınızı yutturamazsınız. Biri önerdiğiniz sözü ilk anda kabullenebilir ama sonra diğer Türk dillerindeki karşılıklarını öğrenince, önermiş olduğunuz uyduruk söz için size kin ve nefret besler. Benim şu anda tüm uydurukçulardan duyduğum nefreti duyar size, ama bunu şahıs olarak kimseye yöneltemediği, maddileştiremediği için Türkçeciliğe yansıtır. Türkçeciliğe nefret duymaya başlar.İşte siz UYDURUKÇULAR farkında olmadan TÜRKÇEYİ BALTALAYANLAR DURUMUNDASINIZ. Yeter artık UYDURMAYIN!
Üyelik görseli
Bengitaşlarındili
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2144
Katılım: 28 May 2009, 15:46
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 0

Ynt: her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen Oktay D. » 20 May 2012, 01:10

Örneğin:
"Eskiden değme kéz buraya gelirdim."
"Konuştuklarımı neñ kéz añlamadıñız."
"Beni neñ kéz arayabilirsin."

Örneklerden añlaşılacağı üzere:
değme kéz "her zaman"
neñ kéz "1) hiçbir zaman 2) herhangi bir zaman"
düşünülebilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7530
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3604

Ynt: her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen kuluduk » 10 Kas 2016, 02:32

Sahaca куруук, куруутун /kuruuk, kuruutun/ "her zaman"
Çuvaşça ялан, пĕрмай /yalan, pĕrmay/ "her zaman"
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 352
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 164

Ynt: her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen bilimdan » 18 Mar 2018, 19:51

Anadolu ağızlarında her zaman, daima anlamında şu sözcükler bulunuyor:
anca: 4. Her zaman, daima: Anca sen böyle yaparsın. 5. Devamlı olarak, temelli: Anca bizim eve geliyor.
aşam zabah: Her zaman.
bayadan: 1. Her zaman, çoktan beri, şimdiye kadar: Bayadan bu rahatı bulduğun mu vardı sanki?
dıgadı: Her zaman, daima. (*Kadirli -Adana)
dibelik: 2. Devamlı, daima: Allah dibelik geçim versin.
dikadim: Her zaman, daima. (Çiçek -Kahramanmaraş)
donugun: Her zaman: Donuğun söylerim sana. (-Kastamonu)
dümügün: Her zaman. (-Kastamonu ve çevresi)
elgadim Her zaman, ötedenberi. (Bü-yükkabaca *Senirkent -Isparta)
fire (III): Daima, herzaman. (Han-çalar *Çal -Denizli)
gadimi Her zaman: Suçlu suçsuz gadimi bu çocuğu doğuyorsun. (İğneciler *Mudurnu -Bolu; Gökdere *Ak-dağmadeni -Yozgat)
ganime Her zaman. (Gökdere *Akdağ-madeni -Yozgat; Avşar aşireti, Pazar-ören *Pınarbaşı -Kayseri)
gatli Her zaman. (-Balıkesir)
gedimi: Daima, her zaman: -Bu çocuk kiminen duruyor? Gedimi benimnen duruyor. (Uluşiran *Şiran -Gümüşhane)
hamaza (I): Her zaman, genellikle. (Güzelsu *Akseki -Antalya)
hasalhas: Her vakit, daima. (*Gerede -Bolu)
herdayım [herde]: Her zaman. (-Gaziantep)(Gökdere *Akdağmadeni -Yozgat)
herğedim: Her zaman. (Uluşiran *Şiran -Gümüşhane)
kınma: Her zaman, daima. (-Yozgat)
künde (VI): Sürekli, günde, her zaman: Künde oduna giderim. (Eziler *Güney -Denizli; Cenciğe -Erzincan; Çomak-lıdede *Korkuteli -Antalya)
leylim (I): Her zaman, sürekli. (Gödene *Finike -Antalya)
mani (V): Her zaman, sürekli olarak. (*Keçiborlu -Isparta; Kösten, Honaz -Denizli; Inikli *iznik -Bursa; Hisarcık *Osmaneli -BiL; *Hendek, *Kandıra, *Akyazı çevresi, *izmit-Kocaeli; Taşlık -Sakarya; iğneciler *Mudurnu, -Bolu; *Gerze-Sinop; *Nallıhan, Bayram *Ayaş, Akdoğan *Kızılcahamam -Ankara; *Seydişehir -Konya)
mısmıl (VI): Her zaman. (Göndürle -Isparta; -Eskişehir)
minni (I): Her zaman, sürekli olarak. (Halilbağı, Okçu *Sivrihisar -Eskişehir)
viyra viyra: Çok sık, her zaman. (Uluşiran *Şiran -Gm.)
zalt (I): Her zaman. (*Ermenek -Konya; Çömelek, Navdah *Mut, Burhan, Civanyaylağı *Mersin, -İçel)
zılla (IV): Her zaman. (*Eğridir köyleri -Isparta)

Bunlardan dikadim, elgadim, gadimi / gedimi, herğedim Arapça kadim sözcüğü ile ilişkili görünüyor. Ganime ve kınma da muhtemelen ortak kökenden gelen sözcükler. Dümügün ve donugun muhtemelen dün ü gün (veya tüni küni) ifadesinin ses değişimine uğramış biçimleridir (eğer öyle ise aşam zabah < akşam sabah ile uyumludur).
  • 0

bilimdan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 198
Katılım: 01 Kas 2017, 08:07
Değerleme: 73

Ynt: her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen bilimdan » 19 Mar 2018, 18:19

Kazak Türkçesindeki qaşanda «her kez« sözcüğünün Japoncadaki itsumo «her zaman, daima» ile benzerliği bulunuyor. Japoncada itsu "ne zaman" mo "da, de, dahi" demektir. (Kazak Türkçesindeki qaşanda sözcüğündeki da bulunma hâli eki gibi gözükse de Tarïx qaşan da qurmettelwi tïis. gibi örneklerde ayrı yazıldığı da görülebiliyor.)
  • 0

bilimdan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 198
Katılım: 01 Kas 2017, 08:07
Değerleme: 73

Ynt: her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen ulduzéver » 10 Ağu 2018, 02:44

haçan "né zaman" (‹ kaçanka "né" + +çA ilgi eki + n zaman zarf eki) sözcüğünden yola çıkılırsa:

vârcan
her zaman

yokçan
hiçbir zaman
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 442
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 291

Ynt: her zaman, hiçbir zaman

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 10 Ağu 2018, 17:57

say, değme
her

ap
hiç

sürev, öy
zaman

say sürev
her zaman

değmeleyin
her zaman

değme kez
her zaman

say öy
her zaman

apbir sürev
hiçbir zaman


Dipçe: Nen sözcüğünün birden çok anlamı olduğunu bile bile yalnızca "şey" anlamında kullanıyorum. Öbür türlü çok karışacağını düşünüyorum. Örneğin hiçbir zaman yerine nen kez dersek, "hiçbir zaman bir şeyi doğru yapamıyorsun" tümcesi "nen kez bir neni doğru yapamıyorsun" oluyor. Çok kötü durduğu kanısındayım...
Dipçe 2: Ap, say, değme sözcükleri yazışmalıktaki bir başlıktan bulmuştum. "Sürev" ise kendimce kanıksadığım (arkadaşım kullanana kullanana bana da sarmıştı :D) TDH'nin türettiği sözcüktür.
  • 2

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 136
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 38


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 7 konuk

cron
Reputation System ©'