Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

makul, makulen, rasyonel, rasyonel olarak

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

makul, makulen, rasyonel, rasyonel olarak

İletigönderen kutlugbeg » 24 Mar 2021, 01:36

Esenlikler,

Öñerilerimi sunmadan öñce söz konusu kavramların türetilişlerini véreyim:

maˁḳūl "akla uygun" < ˁaḳala "akıl étti"

rational "nedenlenebilir, makul" < ratio "hesaplama, sebep, yargı"

Bu sözlerden yola çıkarak Türkçe için uygun bir türetim arıyordum. Usuma şöyle bir yol geldi.

Us "akıl, idrak" adından addan éylem türeten +lA- eki ile öñce usla- "akıl étmek" ardından -(X)k eki ile;

öñeri uslak
akıl édilmiş, makul, rasyonel


Ayrıca usla- éylemi ve uslak adından;

öñeri uslakça
makulen, rasyonel olarak


öñeri uslayı
makulen, rasyonel olarak


Uslayı sözünün mantığının anlaşılması için bakıñız: başlayı, soñlayı, dolayı

Görüşleriñizi ve yorumlarıñızı beklerim. Yañlışım olduysa géçiriñiz.
  • 0

kutlugbeg
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 53
Katılım: 27 Şub 2021, 16:35
Değerleme: 31

Ynt: makul, makulen, rasyonel, rasyonel olarak

İletigönderen AliTurkhan » 27 Nis 2021, 02:04

Uslakın sonundaki -k ekinin görevi nedir?
  • 0

AliTurkhan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 203
Katılım: 26 Kas 2020, 09:52
Değerleme: 27

Ynt: makul, makulen, rasyonel, rasyonel olarak

İletigönderen kutlugbeg » 27 Nis 2021, 04:59

AliTurkhan yazdı:Uslakın sonundaki -k ekinin görevi nedir?


-(X)k eki nesneli éylemlerden nesne ulayı nesnesiz éylemlerden özne/fail türetir. Yazışmalıkta birkaç yérde yazmıştım. Ayrıca türettiği her söz sıfat olarak da kullanılabilir.

Nesneli éylemler için --> bozuk "bozulmuş, bozulan", bölük "bölünmüş, bölünen", açık "açılmış, açılan", istek, kılık, katık...

Görüldüğü üzere nesneli éyleme bu ek koşulduğunda éylemin nesnesini elde éderiz.

Nesnesiz éylemler için --> konuk "konmuş, konan", inik "inmiş, inen", esnek "esnemiş, esneyen", ılık "ılımış, ılıyan", donuk, soluk

Görüldüğü üzere nesnesiz éylemde ise éylemin öznesini/failini elde éttik.

Tanımlardaki sığlıklara takılmayın. Nesne fail ilişkisini aktara bilmek için sığ biçimde añlatmaya çalıştım. Sunuşladığım usla- éylemi ise nesneli olup bu ek koşulduğunda éylemin nesnesini türetecektir. Démesi uslak "akıl edilmiş, makul" olacaktır. Böyle düşünmüştüm.
  • 0

kutlugbeg
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 53
Katılım: 27 Şub 2021, 16:35
Değerleme: 31

Ynt: makul, makulen, rasyonel, rasyonel olarak

İletigönderen AliTurkhan » 27 Nis 2021, 11:06

Rasyonel yerine uslak, rasyonel olarak için de uslakça güzel oldu bence.
Rasyonalist için de "Uslakçı" diyebilir miyiz?
  • 0

AliTurkhan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 203
Katılım: 26 Kas 2020, 09:52
Değerleme: 27


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Google [Bot] ve 20 konuk

Reputation System ©'