Yanıtsız iletiler    Étkin başlıklar

Tüm zamanlar UTC + 3 saat





Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 11 ileti ] 
Yazdırma görüntüsü Önceki başlık   Soñraki başlık  
Yazar İleti
Aranacak:
 İleti Başlığı: Bey
İletiGönderilme zamanı: 18 Tem 2021, 13:48 
Çevrimdışı
Türkçeséver
Türkçeséver
Katılım: 11 Mar 2021, 19:54
İleti: 44
Değerleme: -13
Bilindiği üzere "bey" sözcüğü Soğdca "beg"den geliyor. O da Avestaca "baga" Sanskritçe "bhága" ulay Hint Avrupaca "bhag-" (yarlıgamak, bahşetmek) kökünden geliyor. Türk aytışlarında aşağıdaki gibi karşılıklar var. Bunlardan "efendi" Yunanca, "mirza" Farsça, "cenab" ise Arapçadır. Türkçe olma olasılıklı "toyon, cüyüshan, deergi, ulput" sözcükleri var. Bunları çözümleyip Türkiye Türkçesi'ne uyarlayarak "bey" yerine kullanabiliriz. Buradaki "toyon" sözcüğünün büyük olasılıkla Türkçe'deki "toy" (şölen, düğün, meclis, kurultay) sözcüğüyle bağlantısı var. Eski Türkler'de şölenlere, kurultaylara çağrılan orunlu kişilere "toygun" denirdi. "Toygun > Toyon" dönüşümü açık görünüyor. Soğdca "bey" yerine "Toyun" sözcüğünü sözlüğüme ekledim. Burada yazılanlardan başka önerileriniz varsa üleşebilirsiniz. Ayrıca "+tay" ekine Moğolca diye karşı çıkanlar "toy" sözcüğünü ulay "otag" sözcüğünü gözden kaçırıyorlar. "Kurulup toplantı yapılan otağ." anlamlandırması usa yatkındır. "kurul-" eylemindeki; "bir yere kurulmak, yerleşmek, oturmak" anlamı da ortadadır.

(Kurultoy > Kurultay > Huralday)
(Kurulotag > Kurultag > Huralday)

Bu ekin Türkçe'den Moğolca'ya geçmiş olması azı Altayca'dan gelen ortak bir ek olması daha esemeli görünüyor. Uğurlar ola...


Ekler
20210718_134954.jpg
20210718_134954.jpg [ 222.42 KiB | 2061 kéz görüntülendi ]
  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Bey
İletiGönderilme zamanı: 24 Tem 2021, 09:49 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
İleti: 938
Değerleme: 1261
acikcasi bey oz be oz turkce olmustur cunku turklerden baska bu sozcugu oldugu gibi kullanan yok bildigim kadariyla, secenekler guzel ancak bey sozu cok uzun zamandir turkcenin parcasi olmustur ayrica turklerin sogdlarla olan iliskisi araplarla vs olan iliskisi kadar kesin cizgili degildir

etimolojiturkceye gore ilk girinti 735 yani turkcedeki en eski yabanci sozlerden biri olsa gerek eger dogruysa, bunun ustune dusunursek turkceciligin en onemli cabalarindan birisi turkcenin etkilesimini sogan zarlari gibi dusunursek once ingilizce sonra fransizca sonra arapca ve sonra farsacadan azaltmakdir ondan sonra zaman olursa sogdca uzerine dusunulmelidir

_________________
noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Bey
İletiGönderilme zamanı: 24 Tem 2021, 18:10 
Çevrimdışı
Türkçeséver
Türkçeséver
Katılım: 11 Mar 2021, 19:54
İleti: 44
Değerleme: -13
toorku yazdı:
acikcasi bey oz be oz turkce olmustur cunku turklerden baska bu sozcugu oldugu gibi kullanan yok bildigim kadariyla, secenekler guzel ancak bey sozu cok uzun zamandir turkcenin parcasi olmustur ayrica turklerin sogdlarla olan iliskisi araplarla vs olan iliskisi kadar kesin cizgili degildir

etimolojiturkceye gore ilk girinti 735 yani turkcedeki en eski yabanci sozlerden biri olsa gerek eger dogruysa, bunun ustune dusunursek turkceciligin en onemli cabalarindan birisi turkcenin etkilesimini sogan zarlari gibi dusunursek once ingilizce sonra fransizca sonra arapca ve sonra farsacadan azaltmakdir ondan sonra zaman olursa sogdca uzerine dusunulmelidir


Türk'ün kendi kendine, doğal olarak üretmediği, dilde kökü olmayan hiçbir sözcük Türkçe değildir. Ben "Türkçeleşmiş, Türkçe'nin malı olmuş..." gibi söylemlere karşı çıkıyorum. Bu esemeyle gidecek olursak çoğunlukça azı uzun süredir kullanılan hiçbir yad sözcüğü atmamamız ulay hepsini Türkçe saymamız gerekir. O kez Türkçe dediğimiz dil İngilizce gibi, Arapça gibi birçok dilin bulamacı, karması olan bir dil olur. Türkçe'nin "öz"ünü ortaya çıkarmak, onu korumak istiyorsak ne denli eski olursa olsun alıntı sözcüklerin Türkçe karşılığını varsa kullanmalı, yoksa türetmeliyiz. Özellikle de kandaşlarımızla ortak bir Türkçe'de buluşmak istiyorsak bunu yapmalıyız. Biz yüzyıllardır Arapça, Farsça, Soğdca, Çince alıntı sözcükleri kullanıyoruz ancak çoğu soydaşımız binlerce yıldır bu alıntıların Türkçelerini kullanıyorlar. Türkçe doğumdan (milattan) sonra ortaya çıkmadı ki onun özünü 700'lerde, 600'lerde arayalım. Türkçe binlerce yıllık bir dildir. Yalnızca konargöçer yaşam biçiminden dolayı yazılı kaynağı kısıtlıdır. Türkçe bir başına bütün kavramları, anlamları karşılayabilecek, dil varsıllığını öz kökleriyle sağlayabilecek güçte bir dildir. Ben köken araştırmalarımda buna çokça tanık oldum.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Bey
İletiGönderilme zamanı: 24 Tem 2021, 19:34 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
İleti: 2837
Değerleme: 1176
Adı Soyadı: Deveb Önyüz Çatısı
büyük sözcüğünün eski biçimi BEDÜK... BEG > BEY ile ortak kökten geliyor olamaz mı?

Ayrıca İLAH / TANRI anlamına gelen Rusçada BOG diye bir sözcük var. Belki baktığınız kökenbilim bilgilerinde söz konusu anlamlar Rusçadaki sözcüklerle ilişkilidir. Sonuçta yanlış okumalar olabilir. Dilbilimsel denkgelim olabilir. Birçok neden sayabiliriz. Kısaca BEY sözcüğü Türkçe değildir diyebilmek bence çok zor.

Size tavsiyem. 200-300 yıldan eski sözcüklerin köken bilgilerine bakarak "Türkçe kökenli değil" savları ile sözcüklerle boğuşmamanızdır. Gün gelir bir kanıt çıkar gösterilen bilgiler yanlışa düşer... Böyle çok örnek var. Kendinizi yıpratmaya değmez.

_________________
Çok dil bilgisi olan bir kişi değilim. Hakkınızı helâl edin.
Kelime-i tevhidi gönülden deyip tövbeler edelim.
Allah rızası için Kuran-ı Kerim yolunda salih kul olalım.
Allahu teâlâ yardımcımız olsun.
Ortak Türkçe Konatı: Discord sunucusu


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Bey
İletiGönderilme zamanı: 24 Tem 2021, 20:19 
Çevrimdışı
Türkçeséver
Türkçeséver
Katılım: 11 Mar 2021, 19:54
İleti: 44
Değerleme: -13
Rusça'daki "Bog" sözcüğü onsuz Hint Avrupaca kökten geliyor. Bir sözcüğün bu denli Hint Avrupa dilinde özdeş anlamlarda yer alması ulay esemeli bir kök eyleminin bulunması onun Türkçe olamayacağını gösteriyor. Bedük ile Beg sözcüklerini bağdaştıramayız. (bedük < bedü- < bed- < be- ) Nite olacak bunun kökenlemesi? Böyle bir kök var mı Türkçe'de? Varsa bu kökten türemiş olan benzer anlamlı sözcükler var mı? Kökenbiliminde; "olabilir, sanırsam, bence, kanımca..." gibi söylemlere yer yoktur. Kök belli, kaynak belli. Derseniz ki: "Söz konusu Hint Avrupaca kök Türkçe'den alıntıdır." Bunu da kanıtlamak olanaksız. Hint Avrupalılar ile o denli eski bir alışverişimiz yok. Bu sözcük Türkçe olsaydı bütün aytışlarda öyle azı böyle bulunurdu ancak çoğunlukla geçmişte Soğdlar ile alışveriş yapan Türk boylarınca kullanılıyor. (Uygur, Özbek, Oğuz aytışları gibi.) Kimine de sonradan başka bir Türk aytışından geçmiş. Sözcüğün alıntı olduğu ortada. Dönüp dolaşıp bunu tartışmayalım. Varsa karşılık olarak önerebileceğiniz Türkçe bir sözcük yazın. Olmadı aytışlardaki karşılıkları Türkiye Türkçesi'ne uyarlayın. Örneğin Çuvaşça'daki "ulput" belkim "alpagut" olur.

200-300 yıldan eski yad sözcüklerle ben boğuşur, yenerim hepsini. Siz orasını sıkıntı etmeyin.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Bey
İletiGönderilme zamanı: 24 Tem 2021, 21:32 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
İleti: 2837
Değerleme: 1176
Adı Soyadı: Deveb Önyüz Çatısı
a ünlüsünün e ünlüsüne dönüşmesini nasıl açıklayabiliyorsunuz?

Yazdıklarınıza göre "BEY sözcüğü BAHŞ gibi bir sözcük ile kökteştir" açıklamalarını benimseyerek doğruluyorsunuz. Zengin anlamına gelen BAY sözcüğünün de BAHŞ ile kökteş olduğunu söylemelisiniz bu durumda. Bir anlamı da SOYLU imiş. Buyrun BAHŞ sözcüğünün ihsan etmek, yedirmek gibi anlamlara geldiğini yazanlar yarın BAY sözcüğü bu sözcükle ortak kökten geliyor der ise ne edeceksiniz? Sonuçta yedirmek, ihsan etmek için bir şeylerin var olması gerekir. Bunu da BAY olandan beklersiniz sanırım. Yoksuldan değil, değil mi?

Şimdi LEHÇE-İ OSMANÎ - AHMET VEFİK PAŞA sözlüğüne bakmayan kendine kökenbilimci diyen kişilerin çevrimiçi sözlüğünde Türkiye Türkçesinde bey gibi bir anlamda kullanılan BAY sözcüğünün DİL DEVRİMİNDE Türkiye Türkçesine sokulduğunu falan yazar. Sanırım siz bu bilgileri veren kökenbilim sözlüklerini pek el üstüne tutuyorsunuz.

Türkçe M.S. ortaya çıkmış bir dil midir? Bilinen en eski yazılı kanıtlar 600lü, 700lü yıllarda gösteriliyor diye buna göbek bağlanmaz. Nereden biliyoruz o yazılı kanıtların yıpranma, silinme gibi sıkıntılardan ötürü (ya da daha başka konulardan) daha eski bir yazılı taştan aktarma olmadığını?

Kolay gelsin.

_________________
Çok dil bilgisi olan bir kişi değilim. Hakkınızı helâl edin.
Kelime-i tevhidi gönülden deyip tövbeler edelim.
Allah rızası için Kuran-ı Kerim yolunda salih kul olalım.
Allahu teâlâ yardımcımız olsun.
Ortak Türkçe Konatı: Discord sunucusu


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Bey
İletiGönderilme zamanı: 24 Tem 2021, 22:17 
Çevrimdışı
Türkçeséver
Türkçeséver
Katılım: 11 Mar 2021, 19:54
İleti: 44
Değerleme: -13
Ben: "Türkçe doğumdan sonra ortaya çıkmıştır." demedim. Bunu nereden uyduruyorsunuz? Tükel (tam) tersini söyledim. İyi okuyun. Türkçe'nin eskilliğini iyi kavramış biriyim.

"Bey" sözcüğü Orkun yazıtlarında "bay" ulay "bag" olarak değil doğrudan Soğdca olan "beg" biçimiyle geçiyor. "bay"ın "bey" olması Göktürler'den çok sonra olabilir ancak. Niyesi onsuz da yazıtlarda "bay" ile"beg" iki ayrı sözcük olarak var. Daha sonraki dönemlerde "bey" ile ses benzerliğinden ötürü "bay" sözcüğünde anlam kayması olmuş belli kim. Kısaca "bay" Türkçe "bey" ise Hint Avrupacadır. Eldeki kökenlemeler bunu gösteriyor. Türkçe'den yana daha esemeli kökenlemeler varsa sözcüğün kaynağını bir kez daha gözden geçirebiliriz. Bay sözcüğünün bar (var) sözcüğüyle ilişkisi olabilir. Onu araştırmak gerek. (varlı, varlıklı, varsıl bağlamında)

Bu başlık "sözcük önerileri" için açıldı. Köken tartışmalarını bu sözcük için açılan öbür başlıkta yapınız.


  • 4

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Bey
İletiGönderilme zamanı: 25 Tem 2021, 00:24 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
İleti: 2837
Değerleme: 1176
Adı Soyadı: Deveb Önyüz Çatısı
Allah Allah. Ben nerede size "Türkçe M.S. çıkmış bir dil diyorsunuz" anlamında bir söz yönelttim? Oradaki yorumum genel bir değinmedir. Anlaşılması gereken başka bir şey iken kendi üstünüze alınmanız çok tuhaf.

BEG sözcüğünün Soğdcada "beg" olarak geçtiğini kim veriyor? Benim baktığımda ünlü gösterilmiyor. Öte yandan başka örnekleri A ünlüsü ile gösteriliyor. A > E dönüşümünü ya da E > A dönüşümünü açıklayabiliyor musunuz?

Alıntı:
Bey
= Soğd bğ bey, efendi, reis, egemen, tanrı = Ave baga/bağa bey, tanrı = Sans bhága bey, hükümdar, tanrı << HAvr *bhag- ihsan etmek, bahşetmek, yedirmek → bahş


Kardaş bak ben daha LEHÇE-İ OSMANÎ ye bakmamış kökenbilim sözlüğü yazanların BAY sözcüğünün "DİL DEVRİMİ DÖNEMİ" sırasında bey anlamında kullanıma sürüldüğünü yazmış olmalarına yönelik bilgi veriyorum. Yani kökenbilim sözlüğünde geçen bilginin YANLIŞ OLDUĞUNU, LEHÇE-İ OSMANÎ adlı kitapta belirleyebileceğinizi gösteriyorum. Siz bana "bay" başka, "bey" başka diyorsunuz. Ve bu kökenbilim sözlüklerinde geçen bilgilere göre karşılık arayışına giriyorsunuz. ??? Ya yanılıyorlar ise... Yüz değil iki yüz değil yüzlerce yıllık sözcüğe karşı takındığınız durum bu...

BAY sözcüğü BAR (VAR) sözcüğü ile kökteş mi ya? SOĞDCAdır o SOĞDCA... ;D

Kolay gelsin size.

_________________
Çok dil bilgisi olan bir kişi değilim. Hakkınızı helâl edin.
Kelime-i tevhidi gönülden deyip tövbeler edelim.
Allah rızası için Kuran-ı Kerim yolunda salih kul olalım.
Allahu teâlâ yardımcımız olsun.
Ortak Türkçe Konatı: Discord sunucusu


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Bey
İletiGönderilme zamanı: 25 Tem 2021, 01:37 
Çevrimdışı
Türkçeséver
Türkçeséver
Katılım: 11 Mar 2021, 19:54
İleti: 44
Değerleme: -13
Ben de size: "Bey sözcüğü bay'dan gelemez. İkisinin kökeni ayrı. Anlam yakınlaşması sonradan ortaya çıkmıştır." diyorum kısaca. Uzun yazıları okuyunca beyin süzgecinden geçmiyor sanırım.

Birçok kaynakta bu sözcük Hint Avrupa dillerine (Soğdca ile Pehlevice'ye) bağlanmış. Kimisi de Çince'deki "pak, pek, po" sözcüklerine bağlamış. Buna Türkçe diyen dilbilimci bulamadım. Lehçe-i Osmânî dediğiniz yapıt 1870li yıllarda ortaya konmuş. Biz ise 700lü yıllarda kullanılmış olan bir sözcüğü irdeliyoruz. Azıcık esemeli davranın. Güçleme varsayımlarla yad sözcüğü Türkçe çıkarmaya çalışmayın. Kökenbilimde "Ya öyleyse?" gibi bir soru olamaz. Türkçe mi değil mi bunu araştırıyoruz. Utmaca (kumar) oynamıyoruz. Sizin eski iletilerinizi de gördüm. Ana Cermence'de kapı gibi kökleri bulunan İngilizce sözcükleri bile gülünç kamu kökenlemeleriyle (halk etimolojisi) Türkçe yapmaya çalıştığınıza tanık oldum. Benim için abaya (dikkate) alınacak bir nen değil şu yazıp çizdikleriniz. Açtığım say başlığın altına damlayıp söz kalabalığı etmeyi, kaynaksız savlarla saldırmayı bırakın. Türkçe köken ortaya koyamadınız kaç olkundur. Geveleyip duruyorsunuz. Bırakın benimle uğraşmayı da İngilizce, Arapça, Fince sözcükleri Türkçe yapmak için araştırma yapın.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Bey
İletiGönderilme zamanı: 25 Tem 2021, 12:08 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
İleti: 2837
Değerleme: 1176
Adı Soyadı: Deveb Önyüz Çatısı
Şu tartışmada ben BAY sözcüğünün BEY sözcüğünün köküdür gibi bir bilgi paylaşmadım. Size anlatmaya çalıştığım ama bir türlü anlamak istemediğiniz şeyi bir daha yazıyorum. Kökenbilim sözlüklerinde bey gibi anlamda kullanılan bay sözcüğünün DİL DEVRİMİ DÖNEMİNDEKİ bir çalışma ürünü olduğunu yazıyorlar. Ancak verdiğim kaynak bu bilginin yanlış olduğuna yönelik kanıtlar içeriyor. Ve siz bu kökenbilim sözlüklerine kesin biçimde bel bağlıyorsunuz. Daha 100-200 yıllık bir kaynağı ıskalıyorlar. Yüzlerce yıllık sözcüğe yönelik yaptıkları yorumları verdiği bilgileri kesin olarak almaya kalkışıyorsunuz.

Bugünüm dün ile aynı değildir. Geçmişte yazdığım, söylediğim yorumlarımın birkaçı dediğiniz gibi halk etimoloji olabilir. Olmayabilir de... Şuncacık yazışmadan anladığım kadarıyla anlamayacağınız için iki söylem sonra yeniden yazıyorum. Daha 100-200 yıllık kaynağa bakmadan bilgiler yazılmış kökenbilim sözlüklerindeki değme neŋe "Ya öyle değilse" diye sorularım yerindedir. Size böyle bilgi paylaşan kökenbilim sözlüklerinde geçen daha eski sözcüklerde yol bulmada başarılar dilerim.

_________________
Çok dil bilgisi olan bir kişi değilim. Hakkınızı helâl edin.
Kelime-i tevhidi gönülden deyip tövbeler edelim.
Allah rızası için Kuran-ı Kerim yolunda salih kul olalım.
Allahu teâlâ yardımcımız olsun.
Ortak Türkçe Konatı: Discord sunucusu


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: Bey
İletiGönderilme zamanı: 28 Ağu 2021, 05:52 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
İleti: 938
Değerleme: 1261
bu durumda bey karsiligi olarak han daha uygun olacaktir

_________________
noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 

Eskiden yéñiye gönderileri göster:  Diz  
Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 11 ileti ] 


Tüm zamanlar UTC + 3 saat




Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Bing [Bot] ve 21 konuk


Bu bölüme yéñi başlıklar gönderemezsiñiz
Bu bölümdeki başlıklara yanıt véremezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi düzenleyemezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi silemezsiñiz
Bu bölüme eklentiler gönderemezsiniz

Geç:  
phpBB® Forum Software © phpBB Group katkılarıyla
Powered by Reputation System © Pico88

Theme Created By ceyhansuyu

Türkçe çéviri: Oktay Doğangün
Reputation System ©'