Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

hava ve türevleri

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

hava ve türevleri

İletigönderen Erdenay » 30 Kas 2007, 18:45

Türkçede hava (gaz) sözü yerleşmiş. Hep kendime sorardım, atalarımız hava kavramını bilmiyorlarmı diye. Geçenlerde yaşlıca bir kadıncağız bana " garnımda çok köp oluyor" deyince bana bir altın bağışladı. Köp, köpük, köpürmek. Yani gazın Türkçesi köptür.
  • 0

En soñ Erdenay tarafından 26 Ağu 2010, 00:45 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Erdenay
Sesli Yeñi Üye
Sesli Yeñi Üye
 
İleti: 2
Katılım: 30 Kas 2007, 18:17
Değerleme: 0

Ynt: Havanın Türkçesi ne?

İletigönderen bensay » 30 Oca 2008, 17:36

Kalık, gökkalık sözcüklerini biliyordum, hava karşılığı. Burada bir de "tenek" sözünü duyunca şaşırmış, bir usyürütümü de yapamamıştım, bu sözcüğün oluşumuna ilişkin.

Sanırım bu "tenek" sözcüğünün oluşumu şöyle: Ruh, can, soluk anlamında "tin" sözümüz var. Buna "-ek/ak" ekini uladığımızda "tinek" oluşmaktadır. Bu sözcük geriye doğru ünlü benzeşmesi sonucu "tenek" biçimini almış olabilir.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3166
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1852

Ynt: Havanın Türkçesi ne?

İletigönderen Yérbey » 29 Tem 2008, 13:25

Temirbek yazdı:Nişanyan, sözlüğünde Hava sözcüğünü Farsça olarak belirtmiş ve Hawa "aynı anlamda" yazmış, sözlüğün eski halinde eski Farsça Havag da veriliyordu, nedense onu silmiş.

Kşisel bir görüşümü sunmak istiyorum, Hava, eski Farsça Havag'dan geliyro diyelim, peki anlamı nedir? Kökü ne? Yanıtsız...

Ancak Türkçe Kab- / Kaw- > Kow- > Kof- kökü vardır ; Kof : kowı ;  içi boş, çürük > < Tü *koβığ < Tü *kaβ- 1. içini boşaltmak, oymak, 2. şişirmek, kabartmak

Kavag > Kovag > Kovağ > Kova Farsça'ya geçmiş biçimiyle Khava > Hava (?) [Boş şey, boş yer (mekan olan hava için)]

Bu sadece bir us yürütüm, dilimizde zaten "hava" karşılığı Kalık / Kalıg sözcüğü var, bunu da kullanmalıyız.


Bu son dedikleriniz Güneş Dil Kuramını anımsatıyor.
orada elektirik sözünün bile Uygurca yaltrık (ışıltı) sözcüğünden geldiğini yazıyordu.

"Hava" gibi kök salmış sözcüğün yerine "kalık" sözcüğünün kullanılacağına inanmak zor geliyor. "tenek" sözcüğü ile "teneke"nin karıştırılma olasılığı usumda yankılanıyor.
  • 0

"Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik."
Üyelik görseli
Yérbey
Dérnek Üyesi
 
İleti: 484
Katılım: 16 Eyl 2007, 20:38
Değerleme: 70

Ynt: Havanın Türkçesi ne?

İletigönderen Toygun » 26 Ağu 2010, 00:45

kalık    

hava, gök, sema
Divanü Lügati�t-Türk

Ülker Tıp Terimleri Sözlüğünde de sözcük aynen böyle alınmış. Peki sözcük bu haliyle mi uyarlanmalı?

yeleken    

sf. (ye'leken) hlk. Havadar.
Güncel Türkçe Sözlük

Bensay bir yazısında hava karşılığı olarak solut sözcüğünü önermiş.

tenğek    تكاك
“hava”.
Sözle ilgili önceki eleştiri ve öneriler

tenğdi    تنكدى
“kuş tenğdi = kuş havalandı”.
Sözle ilgili önceki eleştiri ve öneriler

Bana gelirse Tengri sözcüğü de buradan türüyor. Tengri Tanrı olduğuna göre tenğek de tanak olmalıdır belki?
  • 0

En soñ Toygun tarafından 26 Ağu 2010, 00:50 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1360

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen Gökbey » 26 Ağu 2010, 08:09

Bana gelirse Tengri sözcüğü de buradan türüyor. Tengri Tanrı olduğuna göre tenğek de tanak olmalıdır belki?


Öyle görünüyor. İstanbul ağzında tanak diye diriltelim. Tan sözüyle de ilişkili olur.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1792
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 580

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen Toygun » 08 Eki 2010, 15:55

Hava sözcüğünün ambiyans anlamı için ne buyrulur?
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1360

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen SanalBaba » 08 Eki 2010, 17:03

Uğrola,

ortam, genel ortam, genelkalık, genelçevre, çevrem, çevrenge, çevrinç (devridaim)...

çevrenti.... ambiyans
azu
çevlik (çevrinti).... ambiyans

çevlik (I)
Etrafı çevrilmiş bahçe veya tarla. [ Derleme Sözlüğü c: 3 ]

çevrenmek
Baş ağrımak. [ Derleme Sözlüğü c: 3 ]
Yerebakan -Adana

çevrinek, çevrenk.... ambiyans

olabilir.

Uğrola
  • 0

En soñ SanalBaba tarafından 08 Eki 2010, 17:13 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Elimizdeki tüm sözlükleri toparlayıp kullanıma sunuyoruz. Türkçe dermece dil diyenlerin de okumasını  umarız. Kıytırık ölü dilleri evrensel dil sananları utandıralım. Sözlükleri okutalım, kullanalım,
http://tufar.com/SanalBaba/ Türkçe EVREN dili olacaktır: Bunu kanıtlayalım
Üyelik görseli
SanalBaba
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 462
Katılım: 28 Ağu 2007, 18:28
Değerleme: 32

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen bensay » 08 Eki 2010, 20:37

Hava için "kalık, tenek/tanak" sözcüklerini diriltmek isteyenlere saygım sevgim sonsuzdur. Yanı sıra, hava ve türevlerine yönelik olarak yabancı bir sözcük öğrenir gibi öz Türkçe sözcük öğrenmek istemeyen ortalama yurttaş için yaşayan Anadolu Türkçesi ulayı kişisel pekiştirmeler katışıklı çalışmamı da paylaşmak isterim.

Hava: (Kalık, tenek), gök, gökyüzü, gökyuvar, gökçe, solut/solunak
Hava: Görüntü, süs
Hava: Yır
Hava alanı/limanı: Konalga, uçak konalgası
Hava atışı : Yukarı atışı (basketbol)
Hava atmak: Gösteriş yapmak, caka satmak
Hava boşluğu: Gök boşluğu
Havada karada: Yerde gökte
Havadan sudan: Dereden tepeden, gelişigüzel (konuşmak)
Havadar: Yeleken, yeleç, yeliz  
Hava durumu: Gökyuvar/gökçe durumu, yağış/yağışım durumu
Havai: Yeleme, hoppa, uçarı
Havai fişek: Gök fişeği
Hava kararmak: Gökyüzü (/ortalık/alan) kararmak
Havaküre: Gökyuvar
Havalandırma: Yeleçleme, yeleçleyici (/yeleçleme düzeneği)
Havalandırma: Göğe yükseltme, göğeltme
Havalanma: Yeleçlenme
Havalanma: Göğe yükselme, göğelme
Havalı: Gösterişli, cakalı, çalımlı, alımlı
Havasız: Solunaksız/solutsuz
Havaya girmek: (Tin)kipine girmek
Havaya uçmak: Göğe uçmak, göğe saçılmak
Havaya uçurmak: Göğe uçurmak, göğe saçıltmak
  • 0

En soñ bensay tarafından 08 Eki 2010, 23:22 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3166
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1852

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen Toygun » 08 Eki 2010, 20:44

bensay yazdı:Bu arada oksijen için "kalıkça/tenekçe/solutça/solunakça" olabilir.


Onu burada tartışalım.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1360

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen bensay » 09 Eki 2010, 21:58

ambiyans için "ortam, ortamca"?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3166
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1852

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen Toygun » 13 Eki 2010, 14:39

hava  : göytün. - hava saldırısı: göytün çabuv.  
hava  : gün. açıq.
hava  : qalqa. qalıq.  
hava  : qöy. qalıq. tənğək.  
hava  :tənğəkka. tanğaqka. tənək. tənik. tinək. tinik.  

HƏSƏN BƏY HADI   eŞ anlam sözlük

Tanak sözcüğünü ucubeanlamında kullanmakta yarar var.
  • 0

En soñ Toygun tarafından 13 Eki 2010, 19:24 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1360

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen Tözkoparan » 21 Haz 2011, 22:00

organ

Hava : Bugün organ çok bozuk. [ Derleme Sözlüğü c: 9 ]
*Antakya çevresi -Antalya

Ne ilginç.
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 357
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 51

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen Türkeröz » 09 Şub 2013, 07:59

[size=1.6em]tenek



[/size][size=13px][[color=rgb(11, 0, 128)]değiştir[/color]][/size][size=19px]
[color=rgb(11, 0, 128)]Eski Türkçe[/color][/size][size=13px][[color=rgb(11, 0, 128)]değiştir[/color]][/size][size=17px][color=rgb(11, 0, 128)]Ad[/color] Anlamlar[1] ([color=rgb(11, 0, 128)]ısıldevimbilim[/color]) [color=rgb(11, 0, 128)]hava[/color]

[color=rgb(11, 0, 128)]Kategoriler[/color]: [/size][/size]
[/size]
    [size=1.6em][size=19px][/size][/size][size=1.6em][size=19px][/size][/size]
    • [size=1.6em][size=19px][size=17px][color=rgb(11, 0, 128)]Ad (Eski Türkçe)[/color][/size][/size][/size]
    [size=1.6em][size=19px][/size][/size]
    • [size=1.6em][size=19px][size=17px][color=rgb(11, 0, 128)]Ad[/color][/size][/size][/size]
    [size=1.6em][size=19px][/size][/size]
    • [size=1.6em][size=19px][size=17px][color=rgb(11, 0, 128)]Anlamı olan maddeler[/color][/size][/size][/size]
    [size=1.6em][size=19px][/size][/size]
    • [size=1.6em][size=19px][size=17px][color=rgb(11, 0, 128)]Isıldevimbilim[/color][/size][/size][/size]
    [size=1.6em][size=19px][/size][/size][size=1.6em][size=19px][/size][/size]
[size=1.6em][size=19px][/size][/size]
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3226
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 669

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen M.calli » 24 May 2014, 00:47

bu konuda ortak bir karar verdik mi ?
  • 0

Demir tavında düşünce dilde dövülür.
M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 535

Ynt: hava ve türevleri

İletigönderen Oktay D. » 24 May 2014, 10:38

M.calli yazdı:bu konuda ortak bir karar verdik mi ?

Ortak karar diye bir şey yok. Belli bir zümreniñ kararıyla sözcükleriñ kullanılması dayatmadan başka bir şey olmadığı için bizim burada yapmamız beklenen, kişisel olarak benimsediklerimizi kullanıp örnek olmaktan ibârettir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6163

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 17 konuk

Reputation System ©'