Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Egemen

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

Egemen

İletigönderen ingichka » 11 Eyl 2011, 01:50

egemen 'Hâkim, egemen'
< Tü. ege [ < iye < idi < iδi] 'sahip' + men
ET. idi (< idi <*iyi < i:)
Krş. Kzk. egemen < idi 'sahip'
Tuncer Gülensoy, Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, 2007
EGEMEN sıf. (esk. türk. ige sahip'ten egemen)
Meydan Larousse, 1968
Kazak ve Kırgız Türkçelerinde "egemen" sözcüğü bulunuyor. Sıfat yağdayında Kk. egemendi, Ky. egemendüü şekilleri de vardır.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 54

Ynt: Egemen

İletigönderen Oktay D. » 11 Eyl 2011, 02:11

idi, ége ve iye sözcükleri arasındaki ses dönüşümü açısından olan bağlantısızlık hep kafamı karıştırmıştır: -i > -e;  -d- > -y-/-g-.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6163

Ynt: Egemen

İletigönderen Oktay D. » 11 Eyl 2011, 02:12

Bu durumda Türkiye Türkçesinde iyemen olmalıydı ki bu daha bir aŋlamlı ve çağrışımlı geldi baŋa. Güzel.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6163

Ynt: Egemen

İletigönderen Tansık » 11 Eyl 2011, 03:53

Oktay D. yazdı:Bu durumda Türkiye Türkçesinde iyemen olmalıydı ki bu daha bir aŋlamlı ve çağrışımlı geldi baŋa. Güzel.


Türk dünyasının ortak sesletimi diyebileceğimiz kaç yıllık ''egemen''i ''iyemen'' yapmak: evet, bu sefer ''yersiz'' demekte haklıyım sanırım. Tıpkı Türkçenin en yetkin sözlüğüne girmiş ''genbinit''i ''gentaşıt'' yapıp ''evet, böyle daha iyi oldu'' demekte olduğu gibi. O sözlüğü açıp ''otobüs'' karşılığındaki ''genbinit''i dağarcığına ekleyen tek bir kişi dahi olsa, bizim böyle bir değişime gitmemiz, ''hayır o sözcük olmadı, biz onu geri şöyle yapıverdik; alın bunu kullanın'' gibisinden bir abesle iştigal örneği olur.
Bunları geçtim, yerliğin prensibince oydaşmamız gereken sözcük türetimi hususunda dahi benim de dahil olduğum bir öbeğin ilk önerinizi taplayan görüşlerini yok sayarak, ikinci bir türetimi hem de taşıdığı muammalarla birlikte kullanıma sokmanız da anlaşılmaz bir durum(zaten).
Bu sözlerime karşılık; yakın bir geçmişteki bütün yerlik üyelerine seslenen çıkışınızda söylediklerinizi hatırlatacağınızı tahmin ediyorum. Ama bu söylenenlerde zerre hararet ve art niyet olmadığını bildiririm. Yalnızca gözlemlediğim ''kestirip atma'' tarzı bu tutumu tasvip etmeyen düşüncemi paylaşmak istedim.
  • 0

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 16

Ynt: Egemen

İletigönderen Oktay D. » 11 Eyl 2011, 04:19

1) Öncelikle ben bir yetke değilim ki kestirip atayım.
2) Benim bir sözcüğe "oldu" ya da "olmadı" demem tümüyle kişisel görüşlerdir, deminki söylediğim nedeniyle açık olarak.
3) Yukarıdaki tümcemde "Türkiye Türkçesinde ... olmalıydı" biçiminin verdiği aŋlam yeterince açık değil mi? Bunun yersiz bir yanı yoktur, buna "gerçek olmayan koşul tümcesi" deniyor.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 11 Eyl 2011, 04:22 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6163

Ynt: Egemen

İletigönderen ingichka » 11 Eyl 2011, 15:22

Egemen sözcüğünün bulunduğu lehçelerden Kırgız Türkçesinde ege ma ee şekillerinde "iye" sözcüğü bulunuyor birak Kazak Türkçesinde ïe /iye/ şeklinde "iye" sözcüğü bulunduğu halde sözcük yine egemen şeklindedir. Eski Türkçede sahip anlamında , idi ma igä tek sözler bulunuyor. Daha o devrede bunday farklılıklar bulunduğuna göre iye ma egemen tek iki farklı şekil bir arada kullanılabilir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 54

Ynt: Egemen

İletigönderen Oktay D. » 12 Eyl 2011, 18:18

Kullanılmaması yanlısıyım, ancak bu örnek için durum: "kullanılıyor".
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6163

Ynt: Egemen

İletigönderen YEB » 27 Nis 2015, 20:32

Diş bilimlik açıdan tutarlı bir yol bulamamakla birlikte Gökbey (Ağabey'in) Gök Türkçe dersleri sırasında ed damgasının (ve dolayısıyla ed sözcüğünün) "mal, mülk" anlamına geldiğini söylediğini anımsıyorum. Demeli, iye sözcüğünü ed damgasına bağlayabilir miyiz?

ed: mülk
iye: malik
  • 0

"Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur."
- Gâzi Mustafa Kemâl ATATÜRK
Üyelik görseli
YEB
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 221
Katılım: 28 Ara 2014, 21:16
Değerleme: 308

Ynt: Egemen

İletigönderen toorku » 12 Haz 2020, 08:21

sanirsam nisanyandan alinti bu, etimolojiturkceye gore

Tarihte En Eski Kaynak

"hakim" [ c (1935) : Tabiate egemen olmasını bilemeyen yaratıklar, varlıklarını koruyamamışlardır ]
Önemli Not: Bu kaynak kayıtlara geçmiş ve bu kelimenin kullanıldığı yazılı ilk kaynaktır. Kullanımı daha öncesinde sözlü olarak veya günlük hayatta yaygın olabilir.

Kelime Kökeni

Eski Yunanca ʰēgemōn ἡγεμών "önder, lider, hüküm sahibi" sözcüğünden alıntıdır. Daha fazla bilgi için hegemonya maddesine bakınız.
Ek Açıklamalar

Fransızca hégémon (egemen) sözcüğünden esinlendiği açıktır. 1935'ten eski örneği bulunmayan *ege (veli?) sözcüğünden türetilmesi fantezidir.
"

https://www.etimolojiturkce.com/kelime/egemen


bu durumda bu sozcugun kokeni hakkinda herhangi bir soruya kafa karisikligina yer varmidir basliga zaten yapilmis girdiler eslinde
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 935
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1261

Ynt: Egemen

İletigönderen alaskacanyon » 12 Haz 2020, 11:54

nisanyan kimindi ?

bir ermeni ki türk sözcüklerin ya farsça yazar ya yunan .
  • 5

alaskacanyon
turk
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 28
Katılım: 01 Nis 2020, 16:23
Değerleme: 8

Ynt: Egemen

İletigönderen datadeveb » 02 Haz 2021, 18:03

ege ( ЭГЕ )
İye, sahip.2. Allah, Tanrı, yaradan: “Mümkün caratkan calgız Ege anı özü koldop…” -LÜ. (Mümkün yaratan tek Tanrı, onu kendi kollayıp…)

Manas Üniversitesi - Kırgızca - Türkçe Sözlük
  • 0

Dil bilgisi çok olan birisi değilim. Hakkınızı helâl edin. Kelime-i Tevhid söyleyelim, çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyup uyalım, amel edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ yardım ve kabul etsin.
Ortak Türkçe Konatı: Discord sunucusu
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2760
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 1207

Ynt: Egemen

İletigönderen datadeveb » 04 Haz 2021, 22:55

кол, эге
[kol, ege] adj. primary
Tuva sözlüğünden alıntı.

Tuvaca sözlükte şöyle bir anlam gördüm. Araştırıla.
  • 0

Dil bilgisi çok olan birisi değilim. Hakkınızı helâl edin. Kelime-i Tevhid söyleyelim, çok tövbe edelim. Kuran-ı Kerim okuyup uyalım, amel edelim, salih kul olalım. Allahu Teâlâ yardım ve kabul etsin.
Ortak Türkçe Konatı: Discord sunucusu
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2760
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 1207


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 5 konuk

Reputation System ©'